Abhijnanasakuntalam 1.29.8
Mitabhāṣiṇī 1.29.8
- Language
- Sanskrit
1.29.8
'yāvat ena rājana 'kṛtam' anuṣṭhitam 'ācāramāpta' sadācāra kulācārokta 'parikarma' sandhvā yadvā kṛtam ācārāt prāta' kṛtyaḥ parikarma ca yena tādṛśa 'prekṣya' drakṣyāmi [yāvadyoye bhaviṣyati laṭ] parikarmaṇi samāpte satvā tasmai ātmānaṃ nivedayāmi ityartha | ('parikramya' ra gamasya' parito gatvā 'avalokya' agrato dṛṣṭvā ca) eṣa 'priyo'me'vayasya' mitra, rājā ityartha 'vanapuṣpāṇāṃ mālā dhārayanti' yā tābhi, 'cāṇāsana' dhanu 'haste' yāsāṃ tābhi' 'yavanībhi' yavanaramaṇībhi' 'pravista 'veṣṭita' san 'ita eva' asyāmeva diśi 'bhāgacchati' | ayaṃ hi mṛgayā prati calita eva lakṣyate, māmapi madhya anivaṣyan āgacchati ityarthaḥ | 'bhavatu aṅgānāṃ bhaṅgena vikalau' jaḍa iva 'bhūtvā sthāsyāmi, yadi evamapi nāma viśrama' viśrāntim ('nodāttopadeśasya māntasyānācame " iti ghañi vṛddhiniṣedha ) 'labheya' | ( 'daṇḍaka' yaṣṭa': 'kāṣṭham avalabhya' tadāśritya 'sthita')| ("evameva cintayato me prabhātākṣṇoḥ rajano" (ta-, nvā-)-"adyāpi tathā tāmeva cintayata aṇo 'prabhāsamāsot' (rā-, vi-ma-,) || "kṛtācāraparikarmāṇa" (na) - "kṛtācāraparikṣma " (rā-, vi-) - "..." (tā-, nyā-) ]|| पूर्व, अपर, अधर उत्तर only not मध्य also But पा णिनि himself refers ahnasya ahanna anyatarasyāṃ ṅau"| Hence the inference is-'sarvo'pyekadeśa samāsa| Some go even further and say sarvo'pyekadeśa kālena samasyate| tasmin| (b) groṣma etc - grīṣma Heat ātapa, or Summer nidāgha| grīṣmeṇa viralā grīṣmaviralā scanty because of summer sahasupeti samāsaḥ|
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit