Abhijnanasakuntalam 2.11
Mitabhāṣiṇī 2.11
- Language
- Sanskrit
2.11
vidūṣeti | 'atha' paśnāntare, gurujanasya asamridhānapace pṛcchāmi 'bhavantamantareṇa' bhavantaṃ prati [ “antarāttareṇayukte” iti dvitīyā ] asyā śakuntalāyā 'dṛṣṭirāga' ' netraprīti 'kīdṛśa' [ 'atha' (ta, nyā-, ma)—'ata' (rā-, vi) || "bhavantamantareṇa" (rā, vi-, ma-) 'tatropari" (ta-, śā- ) ] ||
rājeti | 'tapasvikanyārupo jana nisargāt' prakṛtyā [hetau pañcamī] 'eva apragalbha' ' aproḍhagūḍhabhāva | 'tathāpi tu' apragalbhatve 'pi |
abhabhīti | anvaya —mayi abhimukhe sa hṛta tathā īkṣitam | anyanimittakṛtodaya hasitam | ato madano vinayavāritavṛtti na vivṛta na ca savṛta | vyākhyā — mayi abhimukhe' mayi darśaneve sati 'mahta 'parāvarttitaṃ yadā tadā 'tayā' śakuntalayā 'īkṣitaṃ' dṛṣṭam [bhāve ktaḥ] | 'anyaphāt' madvinnāt' 'nimittāt kāraṇāt 'udaya' āvirbhāvo yasya hāsasya, sat yathā tathā 'hasitaṃ ' hāsaḥ kṛta [bhāve ktaḥ ] | 'ata madana' kandarpaḥ 'vinayena' suśityayā 'vārito' niruḍā 'vṛtti' prasaro yasya tathāvidhaḥ san 'na vivṛta' prakāśita 'na ca saṃvṛta' gopita | 'mayi īkṣita' matamamacca hasitaṅga tena mayi sā anuraktā | kintu īkṣaka saṃhṛta hāsasya nimittāntarata, iti tu udāsīneti pratīyate | eva mati na jāne "kīdṛśo'syā dṛṣṭiroga" iti bhāva | [ "īkṣitam' (ta- vi-, vyā-, ma )—'īkṣatam" (rā-,) || 'kṛtodayam"—(rā-, vi-, ma- ) "kathodayam" ( ta-, vyā- ) ] ||
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit