Abhijnanasakuntalam 3.17.3
Mitabhāṣiṇī 3.17.3
- Language
- Sanskrit
3.17.3
āpannati | 'rājñā', 'viṣaya' svādhikāra vasati' vasatya 'āpannasya' vipadgatasya [ karmaṇi kta ] janasya 'ārtti hareṇa' vipadvināśinā 'bhavitavyam—iti' yata 'eṣa' [vidheyapradhānāta pulliṅgatā] 'va' yuṣmākama 'dharma' | prajārakṣaṇa rājadharma iti manya | neti | 'asmāt' prajārakṣaṇāt 'param' adhika 'na nāsti | ayameva na paramo dharma | 1 (a) aṇo'nya &c—anu+rañja+ghañ bhāve=anurāga love anyasya vyatihāre sarvanāmno he vācya samāsavacca bahulam" | But owing to 'bahulam "dvevapadaskhādanyaparayorna samāsavat"—Bhattoji Now comes ma after first dhaka- see parahṛdayam, Ante (b) sakhausra 9 - sakhyā snehaḥ | mahusupeti samāsaḥ | sat sādhu vadatoti punarukta + vad + ṇini sādhukāriṇi kattari | tām | 3. [a] viṣaya &c - viṣaya is deśa kingdom 'viṣayo deśagocarī" iti trikāṇḍaśeṣaḥ | [b] ārtihare ṇa- ṛ + sṛ + ktin bhāve = ārtti distress pīḍā | "āttiṃ pīḍādhanuṣkoṭyo 'ityamaraḥ | tāṃ haratīti ārtti' + hṛ + ṣac karttari tācchīlye = ārttihara reliever of distress Here hṛ implies no lifting [samudyamana] hence ṣac bars ṇvu by the rule "harateranudyamane ṣac" | tena | anukte karttari tṛtīyā | 4 paścāt-adhikaraṇeparaśabdayoge pañcamī |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit