Abhijnanasakuntalam 3.18.1
Mitabhāṣiṇī 3.18.1
- Language
- Sanskrit
3.18.1
idamiti| anvaya-he madirekṣaṇe hṛdayasannihita, idam ananyaparāyaṇa mama hṛdaya yadi anyathā samarthayase madanabāṇahata puna hato'smi | vyākhyā-'madirekṣaṇa' cārucañcalalocana [ anena na tvamadṛṣṭraiva māṃ tvadadhīnam anumātumarhasi iti dhvanyate] he 'hṛdayasannihita' manmanāvarttini [etena pratyakṣameva te mama hṛdaya, sataśca mā tvadadhīna jānīhi iti dhvani ] 'ida na anyā' strī parāyaṇam' āśrayo yasya tathāvidha, tvadekaniratam ityatha, 'mamahṛdaya' mānasa 'yadi anyathā' anyaprakāreṇa 'samarthayase' gaṇayasi, yadānyaparāyaṇamiva manyase, tadā 'madanabāṇena' kandarpaśareṇa 'hata' viddha aha 'puna hato'smi | evañca ta madanurāga prati prathama pramāṇamanumāna tata pratyakṣam | yadi tu ubhayamapyetat tuccha manyase, tato maraṇameva me śaraṇam iti bhāva [ hato'smi” ( rā, vi, ma )—”hato'pi” ( ta, nyā ) ] | banasyeti| 'rājñāno bahvovallabhā' dayitā yaṣā tathāvidhā śrūyanta [sāmānyoktyā “bahvani me kalatrāṇi” iti dṛtta pariharati ] | tadasasa vibhaktā prīti kacita maiva vā patet | tena 'yathā' yena prakāreṇa 'āvayo priyasakhī bandhujana' pitrādibhi 'śocanīyā' śocyā 'na bhavati tathā' tena prakāreṇa 'nirvāhaya' nirvvasaya | mayyaiva mukhyādaro bhava asyāmanādaro mā bhūt iti bhāva |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit