Abhijnanasakuntalam 3.18.2
Mitabhāṣiṇī 3.18.2
- Language
- Sanskrit
3.18.2
explained it as a gatisamāsa| (b) hṛdaya &c = sam samyakprakāreṇa nihitā samāsa | tatsambuddhau| (c) madirekṣaṇe—mādyatyābhyām iti mad + kirac karaṇe = madiro madhyā yā kṣāmā ghūrṇitatārakā| dṛṣṭivikasitāpāṅgā madirā taruṇe made ||” īkṣyate ābhyām iti īkṣ + lyuṭ karaṇe = īkṣaṇe eyes madire īkṣaṇe yasyāstatsa buddhau| already struck my Madana’s arrow,’ मृतमारणं क्रियते इति गर्हा। bhadre iti| 'bahunā' uktena 'kiṃ' bahūni vacāṃsi niṣprayojanāni| mamayato bravīmiparigraheti| anvayaḥ-parigrahabahutve'pi dve me kulasya pratiṣṭhe-samudrarasanā urvī ca yuvayo iyaṃ sakhī ca| vyākhyā-'parigrahāṇāṃ' patnīnām ("patnau parijanadāne mūlāyatā parigrahāḥ" ityamaraḥ) 'bahutve'pi' bāhulye'pi dve' bahvīṣu tāsu patnīṣu dve eva 'me kulasya' vaṃśasya 'pratiṣṭhe' cālambanasvarupe, sthitihetū ("dhāraṇe'dṛṣṭau" itṛh śarame) ke te dve patyau ityāha-samudro rasanā' kāñcī yasyāḥ sā ratnākaramekhalā 'urvī ca' vasudhā ca (urvīti vasudhāprakhyā) yuvayo iyaṃ sakhī ca' śakuntalā ca (ca samuccaye)| sudāmiracitaḥ samudraḥ svayaṃ yasyā mekhalā, mahatī sā vasudhā yathā mantaḥ sa ekā patnī, tathā anyā iyamapyaparā| anyā na dvaṣṭā mama iti bhāvaḥ|| [ "rasanā' (ta, nyā-) "mahatī" (rā-, vi-) ]||
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit