Abhijnanasakuntalam 3.19.1
Mitabhāṣiṇī 3.19.1
- Language
- Sanskrit
3.19.1
tata iti | 'tata prabhṛti' 'taṃ' rājarṣiṃ 'gatena' tadviṣayena 'abhilāṣeṇa' manorathena [ hetau tṛtīyā ] 'eṣā avasthā' yasyā tathāvidhā 'saṅkalpayitrī' jātāsmi bharttā me duṣyantena samāgama prārthayate, teneyamavasthā me | [ rāghavau vidyāsāgarapādāśca "kathayatu kathayatu priyasakhī" iti na paṭhanti ] || śrutamiti | 'śrotavya' śravaṇayogya yat' tat 'śrutam' | smara iti | anvaya --tapātyaye jīvalokasya abhraśyāmo divasa iva me smara eva tāpahetu sa eva nirvāpayitā jātaḥ | vyākhyā-'tapasya' nidāghasya [ "nidāgha uṣṇopagama uṣṇa uṣṇāgamastapa " ityamara ] 'atyaya' avasāna, tasmin 'jīvalokasya' prāṇisamudasya sambandhī 'abhre' meghe 'śyāma' kṛṣṇa 'divasa iva' meghācchanno vāsara iva 'me' mama sambandhī 'smara ' kandarpa 'eva tāpahetu ' divasapakṣe uṣṇatājanaka, smarapakṣe santāpakaśca, 'sa eva' divasa eva smara eva ca, 'nirvāpayitā' vinodahetu [ ubhayatra samānametat ] 'jātaḥ' meghācchanno divasa varṣaṇāt pūrva tāpa karoti paścācca harati | kāmī'pi śakuntalāvacanāt pūrva me tāpaprada āsīta paścāt tāpaharttā jāta iti bhāva [ "abhraśyāma " ( sa-, nyā-, ma- )-abhraṃ śyāma " ( rā-, vi-) ] || wrote meghaśyāma |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit