Pramāṇa · Search · About · API

Abhijnanasakuntalam 3.19.3

Mitabhāṣiṇī 3.19.3

Language
Sanskrit

3.19.3

sakhīti | 'diṣṭyā' bhāgyena 'te abhiniveśa ' prathamavyavasāya 'anurūpa ' sarvathā te yogya | saubhāgya nī yat tva prākṛta jane na dattacittā | athavā evameva bhavitavyam | 'sāgara vajayitvā' tyaktvā kutra vā na kutrāpi 'mahānadī avatarati' sāgara eva mahānadyā anurūpam avataraṇasthānam, duṣpanto'pi te yogya vara | 'sahakāra' rasālām 'antareṇa' vinā 'ka idānīṃ pallavavātamatimuktalatāṃ 'sahate' nānya ko'pi | eva duṣyanta vinā nānya ko'pi tvāṃ voḍhuṃ marha | etat śakuntalāṃ prati | [ “anurūpaste” (rā-, vi )—' anurūpo'syā ”(ma- )—“te anurūpe” [ ta, nyā- | || "vajayitvā" [ rā- vi-, ma- ]—“ṭhajjhibhitvā” [ ta, nyā- ] ] || lar of diṣṭi which means bhāgya | hetau tṛtīyā | (b) anurūpa —anugato rupam befitting prāditat— | (c) abhiniveśa —abhi+ ni+viś+ghañ bhāve| āgraha | Or abhiniviśyate etam iti ghañ karmaṇi the object of upa satyamiti | itthambhūta' kṛśa ityatha | anvaya - niśi niśi bhujanyastāpāṃgapravartibhi antastāpādaśiśirairaśrubhi vivarṇamaṇīkṛtaṃ maṇivandhanāt srastaṃ srastam ida kanakavalaya mayā anabhilulitajyāghātāṅka muhu pratisāryyate | vyākhyā-'niśi niśi' rātrau rātrau [ "nitya vīpsayo " iti vīpsārthā dvivaṃcanam ] 'bhuja' haste, vāmahaste iti yāvat [ atra bhujaśabdo bāhuvacano bāhvorekadeśe haste varttate ] 'nyasta vyāpiṃta ya 'apāṃga' vāmanayanakoṇa tasmāt 'pravarttante' yāni tai, 'antastāpāt' manasijakṛtāt manastāpāt [ hetau pañcamī ] aśiśirai ' uṣṇai 'aśrubhi' vivarṇā maṇayo yasmin tat vivarṇamaṇi āviśvaratnam |