Pramāṇa · Search · About · API

Abhijnanasakuntalam 3.26.5

Mitabhāṣiṇī 3.26.5

Language
Sanskrit

3.26.5

puṣpeti| ‘puṣpāṇāṃ bhājanaṃ’ pātraṃ ‘vilokya’, balikarmaṇe balikriyārthaṃ ‘paryāptāni,’ pracurāṇi ‘puṣpāṇi avacitāni gṛhītāni| adhikenālam| nanivati| ‘“nanu” praśne| ‘subhagā’ bhāgyavatī| tasyā bhāva ‘saubhāgyam’ [ṛṣi “hṛdbhagasindhvante pūrvapadasya ca’ ityubhayapadavṛddhi ]| patigṛhe satkāra eva nārīṇāṃ saubhāgyam| tasya ‘devatā’ tadadhiṣṭhātrī devatā ityarthaḥ| prāgeva anasūyā anasūyā “ito'gata smarati vā” iti patigṛhe anādaraṃ śaṅkitavatī| priyamvadayā ca “viśrabdhā bhava” ityāktam| tathāpi śaṅkamānā eva “nanu saubhāgyadevatā arcanīyā” iti pṛcchati| nanu—praśne 'vyayam | tadeveti| ‘tadeva’ puṣpacayanameva ‘abhinayataḥ’ nāṭayena darśayataḥ| [ ‘“abhinayataḥ ( ta-, nyā-)—“ārabhete” ( rā-, vi- ma- ) ]| sakhota| ‘niveditaṃ’ nivedanam [ bhāve ktaḥ ]| yadvā ‘atithīnāṃ’ niveditam etadapi tathaiva śrūyate| manye kaścidatithi prāptaḥ| [ “atithīnām” (rā-, vi-) —“atithinā” (ta-, nyā-, ma-) ] || 1. balikamaṃ &c. — pari + āp + kta karmaṇi = paryāptavāni sufficient. bali is pūjā| bali karma anuṣṭhānaṃ balireva karma iti vā balikarmaṃ perfortasmai paryāptāni| bahuvrīhi samāsa | 3 [a] yujyate — karttari laṭ | divādi | priyaṃvadā admits the need reading kusumāvacayamabhinayantyau instead of kusumāvacaya nāṭayantyau—Ante 4 bho — In anouncing one’s self “bho śabdaṃ kīrttayedanta” atithinā niveditamiva ātmanivedana kṛtamiva | manye kaścidatithi prāpta ityarthaḥ |

Linked texts (1)