Abhijnanasakuntalam 4.12.2
Mitabhāṣiṇī 4.12.2
- Language
- Sanskrit
4.12.2
pātumiti | anvaya —yuṣmāsu apīteṣu yā prathama jala pātu na vyavasyati, bhavatā snehena yā priyamaṇḍanāpi pallava na ādatte va ādye kusumaprasūtisamaye yasyā utsavo bhavati, sā iya śakuntalā patigṛha yāti | sarvairanujñāyatām | vyākhyā —pītā iti -lakṣaṇayā pītajalā ityarthe prayuktam | yadvā—pīta pānam (napuṃsake bhāve kta ), tadastīṣām iti pītā॰ pītajalā ( acmatvarthīya ) | 'yuṣmāsu apīteṣu' apītajaleṣu asikteṣu ityartha , satsu (bhāve saptamī) 'yā' śakuntalā 'prathama' taddine prathama 'jala pātu na vyava syati' yatate | pratidina yasyā prathamajalapāna vṛkṣasecanāta parameva bhavati kadāpi na pūrvam | 'bhavatā' sambandhe 'snehena' kṛpaẏā (hetau 3yā) 'yā' śakuntalā 'priya maṇḍala' bhūṣaṇa yasyā tathāvidhā 'api' alaṅkaraṇapriyā api ( "vā priyasya" iti priyaśabdasya vaikalpika pūrvanipāta ) 'pallava' navapatra 'na ādatte' na gṛhṇāti (kartṛbhiprāye cātmanepadam) 'va' yuṣmākam 'ādye' prathame 'kusumaprasūtau ' puṣpaprasravasya prasūnodgamasya 'samaye' kāle 'yasyā' śakuntalāyā 'utsava ' harṣātiśayo bhavati' | 'sā' bhavadanurāgiṇī 'iya śakuntalā patigṛha' bhatṛ bhavana yāti yuṣmān vihāya pratiṣṭhate | 'sarvai' yuṣmābhi 'anujñāyatā' gamanamanumanyatām | [ “apīteṣu” (rā-, vi-, ma )—"asikteṣu" (ta-, nyā ) | “ādye” (rā-vi-, ma-)—“ādau” (ta-, nyā-) [?] “prasūti” ( rā-, vi-, ma- ) —“pravṛtti” ( ta-, nyā ) ] || kokilasya rava sūcayitvā' lakṣṇena vijñāpya | ākāriṅgitābhyā kokilaravaśravaṇamabhinaya ityartha ||
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit