Pramāṇa · Search · About · API

Abhijnanasakuntalam 5.18.2

Mitabhāṣiṇī 5.18.2

Language
Sanskrit

5.18.2

1 śāntam—śam + ṇic + kta karmaṇi = śāntam or śamitam | 2. (a) vyapadeśam—vyapadiśyate anena iti vi + apa + diśa + ghañ karaṇe = vyapadeśaḥ designation, race, tam| (b) āvilayitum—āvila is kaluṣa stained (for kutta) muddy for ( cakruṣr )| āvila karttum iti āvila + ṇic + tumun = paṅkila (nāmadhātu) + tumun = āvilayitum to sully [c] pātakūla + kaṣa + khac karttari striyām by the rule "sarvvakūlābhrakarīṣeṣu kaṣaḥ' | [e] 3 [a] भवतु—See भवतु अनिर्वचनीयम् &c—Ante Here it means rājeti | 'udāra kalpo' mukāo nyāya [ 'kalpa syāt pralaye nyāye" iti viśva ] iti rāghava | yadvā—'udāro' mahān uttama ityatha kalpa ' saṅkalpa sādhureva prastāva yadabhijñānena śaṅkām apaneṣyasi | śakuntaleti| mudrāyate anayā iti mudrā' utkīrṇavadyamaṅgulīyakam [ karaṇe apatyataḥ striyām ]| tasyā 'sthānam' aṅgulimūla parāmṛśya spṛṣṭā [ 'gautamī mukhamīkṣate (tasyā )—gautamīmavekṣate" (rā vi ma) || gautamīti | avataraṇam avatāra [ prāyānuvṛttera saṃjñāyāmapi ghañ bhāve ] | śakrasya avatāra śakrāvatāra lakṣaṇyā tadupalakṣito deśa | tasya abhantare' madhye śacītaurthasya salila vandamānāyā tava añcali dadatyā [ hetau śanac ] te aṅgu līyakama bhraṣṭa karāta cyutam | añjalidāna bhraśa hetu | rājeti | straiṇa' strausamūha strījātiritthatha pratyutpannā tatkṣaṇalabhyā mati' yasya tathāvidha bhavati iti yat ucyata paṇḍitairityatha tat idam | “tātkālikī tu pratibhā pratyutpannamati smṛtā” iti rāghavabhaṭṭadhṛtasudhākaravacanam | strījāti pratyutpannamati iti gautamīvacanāta pratyakṣa prāmāṇḍo'smi iti māhśalanokti |

Linked texts (1)