Abhijnanasakuntalam 5.5.5
Mitabhāṣiṇī 5.5.5
- Language
- Sanskrit
5.5.5
prajā iti | anvaya - - eṣa deva svā prajā iva prajā tantrayitvā śāntamanā, dvipaindra divā yūthāni sañcāryya śravipratapta (san) śīta sthānamiva vivikta' niṣevate | vyākhyā - 'eṣa deva' ityārya svāmī 'svā prajā iva' nijānīva apatyāni 'prajā' prakṛtayaḥ 'tantrayitvā' dhārayitvā vivādaśamanāditi bhāvaḥ 'śāntamanā' śāntacetā san dvipendra ' gajarāja 'divā' divase (saptamyarthapradhānamavyayam) 'tṛṣārta' gajagaṇān 'sañcārya' sañcāramitastataścārayitvā 'raviṇā' chūtenā 'pratapta ' atitīḍita san 'śītaṃ' pracchāyaśobhanaṃ sthānamiva 'viviktaṃ' vijana-deśa 'niṣevate' bhajate | [ "śāntamanā" (ta-, vi, ma-, nyā-) -- "praśāntamanā" (rā- ) || "divā (rā vi- ma ) 'guhā' (ta-, nyā- ) ] || jayantviti, 'jayatu' prakarṣaṃ labhatām ( ayamakarmaka ) | 'ete' iti sannihite'pi dvevā kālamānnikṣepe prayukta acirātprāptā vānakti | himapradhāno giri 'himagiri' ( śākapārthivādi ) tasya himālyasya 'upatyakāyām' āsannabhūmau ("upatyakādrarāsannā bhūmirūddha madhityakā' ityamara ) yata 'araṇya' tadda 'vāsina' tapasvina 'kāśyapasya sandeśa vācikam 'mādāya' gṛhītvā 'stro kā' strīsametā 'sa prāptā' āgatā | 'śrutvā etā vijñapa timākarṇya 'deva pramāṇa kartavyanirṇetā bhavati | [ "himagira" ( rā, ha-, vyā ) "himavato gire" ( ṭi-, ma. ) ] || śrama | (b) tathā-bhāno, gandhavahasya, śeṣasya | (c) ṣaṣṭhāṃśavṛtte lokatantrādhiTika for "anantarokta śeṣasya dharma" read "aviśrama" and omit "rājñāpi is explained now, the alaṅkāra is arthāntaranyāsa | [ See ā paritoṣāt
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit