Abhijnanasakuntalam 5.8.1
Mitabhāṣiṇī 5.8.1
- Language
- Sanskrit
5.8.1
niyamayasīti | anvaya = āttadaṇḍa vimārge prasthitān niyamayasi, vivādaṃ śamayasi, rakṣaṇāya kalpase | prajānāṃ jñātayo vibhaveṣu atanuṣu santu nāma, bandhukṛtyaṃ tu tvayi parisamāptam | vyākhyā = 'ātta' gṛhītaḥ 'daṇḍa' duṣṭadamanavyāpāra yena tathāvidha san [ "atra upasargāt ta " iti dakārānta ] 'viparītena mārgeṇa' vartta nā ‘prasthitān’ calitān' vipathagāmino janān, 'niyamayasi' nirūdhya bhūyo'pi pathi sthāpayasi 'vivādam' arthipratyarthinorvādaprativāda 'śamayasi' nivārayasi, 'rakṣaṇāya rakṣita pālayitu [kalpate pravṛttanāthatve hi tumarthācca bhāvavacanāt" iti caturthī || katha utpadyamānaphalanāthartha agamyamāne "klṛpi sampadyamāne" iti vārttika na yujyate | yadvā = krapeṇva kalpamayakatvaṃ 'nama svastisvāhāsvadhāla vaṣaḍyogācca' iti ṣarthī ] 'kalpase' pravartta se vā prabhavasi, prajānā' janānā 'jñātaya ' bāndhavā 'vibhaveṣu' 'atanuṣu' prakṛśeśu prabhūteṣu satsu 'santu' tiṣṭhantu 'nāma' kutsitata kila tat [nāma kutsitārthāyām ] 'nāma ("prākāśyasambhāvyakrodhopagamakutsane” ityamara) 'bandhūnā kṛtya' kama 'tu' vāndhavakāryaṃ puna 'tvayi' bhavati 'parita' sarvata 'samyak samāptam' adhigatam | he naranātha svahaste daṇḍa dhārayitvā śrāmyasi satya kintu bhūri tasya phalam | paśya, prajā vinīyante, śamena varttante, pālitāśca bhavanti | ki bahunā sarvaṃ bāndhavakāya tā tvayi eva prāpnuvanti | tadevaṃ mā viṣīdatu lokopakāraka khida bahumanyatāṃ bhavān iti bhāva |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit