Pramāṇa · Search · About · API

Abhijnanasakuntalam 6.1.9

Mitabhāṣiṇī 6.1.9

Language
Sanskrit

6.1.9

'cūtāṅkuram avalokayantī' navodgatatvāt sādaraṃ paśyantī | 'ceṭī' paricārikā | 'pṛṣṭhataḥ' paścāt | dve ceṭyo praviśataḥ | ete eva udyānapālike | ātāmreti | anvaya —he ātāmraharitapāṇḍura, vasantamāsasya jīvasarvasva, ṛtumaṅgala cūtakoraka, dṛṣṭo'si, tvāṃ prasādayāmi | vyākhyā—he 'ā' īṣat 'tāmra' tāmravarṇaṃ 'harita' śyāmalaṃ 'pāṇḍara' śubhraṃ, tribhirapi varṇai kiñcit miśra ityartha 'vasantamāsasya' prathamasya vāsantikamāsasya phālgunasya 'jīvasya' jīvanasya 'sarvasva' sārabhūta 'ṛto'— vasantasya 'maṅgala' prathamasūcakatvāt maṅgalārambhabhūta 'cūtakoraka' cāmramukula, tvaṃ 'dṛṣṭo'si' | ataeva tvāṃ prasādayāmi | prasanno bhava yathā asmin vasante'haṃ sukhaṃ vaseyam | dvitīyeti | he 'parabhṛtike' [parabhṛtikā iti prathamāyā nāma] 'kiṃ katham ekākinī' asahāyā 'mantrayase' jalpasi | prathameti | he 'madhukarike' [madhukarikā iti dvitīyāyā nāma ] 'cūtakaliṅgāṃ' cāmramukula 'dṛṣṭvā parabhṛtikā' kokilā unmattā 'bhavati' | unmattā ekākinī mantrayate eva, tatra kāraṇaṃ na praṣṭavyam | prathamāṃ prati dvitīyāyā ṛju praśna | kautukapriyā prathamā tu parabhṛtikā iti śleṣamālambya kokilāpakṣe nītavatī | dvitīyeti | 'harṣeṇa saha tvarayā' druteva 'upagamya' prathamāyāḥ samīpasthā bhūtvā | 'katham' iti cāścaryeṇa 'madhoḥ' vasantasya [madhuśabdo vasante puṃsi] 'māsaḥ' kālaḥ 'upasthitaḥ' prāptaḥ kim ?

Linked texts (1)