Abhijnanasakuntalam 6.8.2
Mitabhāṣiṇī 6.8.2
- Language
- Sanskrit
6.8.2
kañcitkati manojña ityapi ] 'dhanuṣi cūtaśaraṃ' cātmamukulākhā pañcāmadhiko bāṇaḥ 'niveśitaśca' yojitaśca | dvau cakārau yaugapadya gamayataḥ | yadi mūḍha eva tiṣṭheya kotpāyo na syāt | prabuddho'dhunā duḥkhamanubhavāmi ityeko'narthaḥ | tadaiva duḥkhaṃ varddhayan prāpto vasanta iti dvitīyastavānarthaḥ | tadabravīmi vyabhicāri madya iti | vidūṣaka iti | 'yāvat' yatkālam 'ahamanena daṇḍena' madīyāyā yaṣṭe 'kāṣṭhena kandarpasya vāṇa' 'nāśayāmi tāvat' tatkāla 'tiṣṭha sthiro bhava | rājeti | 'brahmaṇo 'brāhmaṇasya' 'varca' teja ['teja purīṣayorvarca' " ityamara ] 'brahmavarca'saṃ' brahmateja [ ac samāsānta ] tat 'dṛṣṭa' vidita me, tatkhaṇḍapanenālam ityāpahāsa | saceti 'upaviṣṭa' san priyayā kiñcit ivat na samyak 'anukāriṇīṣu' tatsadṛśīṣu [ tācchīlye ṇini,] 'latāsu dṛṣṭi vintobhayāmi' vimohayāmi darśanasukhamanubhavāmi| darśanāt smṛti tata sukhamiti draṣṭavyam | vidūṣaka iti | 'nanu' ākṣepe | 'āsannā' samīpopacāriṇī 'paricārikā' ceṭī | 'caturikā' iti paricārikānāma | 'imāṃ velā' prāpta kālam 'ativāhayiṣye | 'citrasya phalaka paṭṭa citralekhanapaṭṭa ityartha sa 'gatā' citraphalakasthāṃ 'svahastena likhitām | sādṛśyadarśana latāsu pratikṛtidarśana phalake, iti parama virahiramaṇaṃ mādhavīmaṇḍape bhaviṣya itibhāva | nipātayorlaṭ" | 2 brahmavarcasam-The ac as a samāsānta is guided here by the rule "brahmahastibhyāṃ varcasaḥ" giving brahmavarcasa instead of brahmavarcas | (c) vintobhayāmi-vi+lubha (vimohane) + ṇic laṭ mip | vimohana is ākulīkaraṇa -pratikṛtidarśanaṃ |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit