Abhijnanasakuntalam 6.8.1
Mitabhāṣiṇī 6.8.1
- Language
- Sanskrit
6.8.1
vidūṣaka iti| 'bhavatā nirmāntika kṛtam' iti vyākhyāta prāk | itare janā tvayā apasāritā ityarthaḥ, 'sāmpratam' adhunā [ 'sāmprataṃ laṅghite'dhunā" iti haima] 'śiśiraḥ' śītaḥ, ātapo grīṣma iti dvau ṛtū| tayo 'ścheda' cantareṇa vasanta iti yāvat | tasmin 'ramaṇīye' pṛthagjalavīdṛggamanamodake | yadvā 'śiśirasya ātapasya ca chedāt sama vāt 'ramaṇīye' manohare 'asmin pramadavanasya saṅkeśe' pradeśe 'ātmāna ramayiṣyasi' | ramyāṇi kusumāni ramyāṇi ca pallavāni dṛṣṭvā vinoda labhyase ityarthaḥ | rājeti | 'anarthā' aniṣṭāni 'randhre' chidre duḥsamaye ityarthaḥ 'upanipatanti' samopasthā bhavanti 'iti yaducyate' loke 'tata vacaḥ' vākyam avidyamāno vyabhicāra avidyatā yasmin tādṛśam - [na vyabhicaratīti ṇiniḥ] | sadaiva satya tadvacanam | anvaya - he sakhe munisutāpraṇayasmṛtirodhinā tamasā mama ida mano muktañca, prahariṣyatā manasijena dhanuṣi cūtaśaro niveśitaśca | vyākhyā-he 'sakhe paśya' tasya vacaso nityatānavalokaya | 'mune ' kaṇvasya 'sutāyā śakuntalāyā ya 'praṇaya' abhilāṣa tadviṣayiṇī prārthanā ityarthaḥ tasya yā 'smṛti' tā 'ruṇaddhi' yat tena smṛtirodhinā 'tamasā' mohena 'mama ida mana muktañca tyaktañca, ito'tīntaraṃ, satvarameva 'prahariṣyatā' prahartu micchatā 'manasijena' kāmamutā kāmena [ vahulagrahaṇāt aluki manasijaḥ |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit