Pramāṇa · Search · About · API

The Recognition of Śakuntalā 10.5.67

Abhijñānaśakuntalaṭīkā 10.5.67

Language
Sanskrit

10.5.67

vāṅmātreneti hastotkṣepaṇāsāmarthyamuktam | kutaḥ kila svayamakṣyākulīkṛtyāśrukāraṇaṃ pṛcchasi | kutaḥ pṛcchasīti saṃbandhaḥ | avagacchāmi jānāmi | yadvetaso vṛkṣaviśeṣaḥ kubjalīlāṃ viḍambayatyanukaroti tatkimātmanaḥ prabhāveṇa sāmarthyena | kimiti praśne | ṇaṃ nanu | paramatākṣepe | nadīvegasya | prabhāveṇetyanuṣajyate | “ nanviti paramatākṣepe'nujñaiṣaṇāvṛṣṭaprativacaneṣu ” iti daṇḍanāthaḥ | etena tvayaivedaṃ kṛtamiti bhāvaḥ | dṛṣṭāntālaṃkāraḥ | prakṛte nigamayati | evamiti | evaṃ rājakāryāṇyujjhitvā tādṛśe manuṣyaduḥsaṃcāra ākulapradeśe śvāpadākulasthāne vanacaravṛttinā tvayā bhavitavyam | adyāpyākheṭāparityāgāditi bhāvaḥ | yatsatyaṃ pratyahaṃ śvāpadasamutsāraṇaiḥ saṃkṣobhitasaṃdhibandhānāṃ mama gātrāṇāmahramanīśaḥ saṃvṛtto'smi | mama gātrāṇi mamaiva na bhavantītyarthaḥ | yadyasmātsatyaṃ saṃvṛtto'smīti saṃbandhaḥ | tā tasmāt | “saurasenyām ” ityanuvṛttau “ tasmāttā ” iti sūtreṇa tāādeśaḥ | prasādayiṣyāmi visarjituṃ māmekāhamapi tāvadviśramitum | kāśyapasutāṃ śakuntalām | anena kimapyābhijātyaṃ dhvanati | tathā tāmityeva brūyāt | mṛgayāyāṃ viklavaṃ vihvalam | viraktamiti yāvat | atha ca mṛgayeti strīliṅganirdeśādanyāṅganāsaktau pūrvāṅganāyāṃ viraktatvamucitamiti darśitam | na namayitumiti | teṣu mṛgeṣu mṛgaviṣaye'dhinyamāropitajyamāhitasāyakaṃ saṃdhitabāṇamidaṃ pratyakṣeṇa paridṛśyamānaṃ dhanurranamayituṃ karṇāṃntamākraṣṭuṃ na śakto'smi | trayamapi vidheyam | ataeva nārthapaunaruktyam |

Linked texts (1)