The Recognition of Śakuntalā 10.5.72
Abhijñānaśakuntalaṭīkā 10.5.72
- Language
- Sanskrit
10.5.72
tvaṃ tāvadaṭavīto'ṭavīmāhiṇḍamāno naranāsikā lolupasyeti svabhāvoktiḥ| jīrṇaṛkṣasya vṛddhabhallūkasya kasyāpi mukhe patasi patiṣyasi| "āśaṃsāyāṃ bhūtavacca" iti "cakārārdvartamānavacca" ityāśaṃsāyāṃ vartamānavatpratyayaḥ| atha tāvaditi ślokaśeṣaḥ| gāhantāmiti| mahiṣāḥ śṛṅgairmuhurvāraṃvāraṃ tāḍitamutphālitaṃ nipānasalilamāhāvajalaṃ gāhantāmāloḍayantu| anena trāsābhāvātprakṛtipratyāsattau śṛṅgābhyāṃ paryāyeṇa jalatāḍanaṃ mahiṣajātiruktā| evamagrimayorapi jātikathanamunneyam| "āhāvastu nipānaṃ syādupakūlajalāśaye" ityamaraḥ| chāyāyāṃ baddhaṃ kadambakaṃ samūho yena tanmṛgakulaṃ romanthamamudrilitakavalacarvaṇamabhyasyatvityanena parasparavārtānabhijñānāṃ palāyanaparāyaṇānāṃ romantho'paricitacara(?) ivāsīttasyedānīṃ śikṣākrameṇa paricayadārḍhyaṃ bhavatvityuktaṃ bhavati| kadambānāṃ bahutvātkulamatrānyapadārthaḥ| varāhapatibhiḥ sūkaraśreṣṭhairityanena tādṛśānāmasmanmṛgayāsaṃrambhagocaratvamiti prakāśyate| avātaśauṇḍāḥ pariṇatibhīravo mahiṣāḥ, svabhāvabhītā mṛgā, varāhāstu parāvṛtticaturāḥ prahārakovidāśceti śreṣṭhatvam| viśrabdhaṃ sāśvāsaṃ palvale| "veśantaḥ palvvalaṃ cālpasaraḥ" ityamaraḥ| mustākṣatiḥ mustotkhananaṃ kriyatāṃ pūrvavākyayorviśvāsamantareṇa tādṛśaṃ viśiṣṭaṃ karma kartumeva na śakyata iti tatra viśvāso'rthāyātaḥ| atra turagavadāyanta(dātta)ghāsagrāsanyāyenāpi mustākṣatiḥ saṃbhavatīti visrabdhamityupāttam | idaṃ nānāvidhadānasenāvināśitvāyarthāntarasaṃkramitavācyam|asmaddhanuśca śithilajyābandhamavaropitajyābandhaṃ viśrāmaṃ labhatāmavyāpāraṃ tiṣṭhatvityarthaḥ |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit