The Recognition of Śakuntalā 10.5.102
Arthadyotanikā 10.5.102
- Language
- Sanskrit
10.5.102
kathamiva nanu sa rājarṣiretasyāṃ snigdhadṛṣṭyā sūcitābhilāṣa etāndivasānprajāgarakṛśo lakṣyate | uktasya puruṣatvādviśeṣato rājatvāttatrāpi svayaṃ duṣyanta iti viṣayanivṛttiprapānāśalakṣaṇe avasthe enaṃ prati na varṇite'dhīratvenānaucityaprasaṅgāt | idamiti | niśi niśi pratirātram | anena darśanātprabhṛtyadya yāvadetadavasthā dyotitā | bhuja upadhānīkṛte nyasto yo'yamapāṅgo netrāntastatra prasartuṃ śīlaṃ yeṣāṃ taiḥ | atra prajāgarācchayyāyāṃ parivṛttivivartanaiḥ satyapyupadhāne tasya niṣphalatvādbhujopadhānatvamuktam | antastāpādaśiśirairuruṣṇairaśrubhirvivarṇā maṇayo yatra tat | avivarṇamaṇi vivarṇamaṇi saṃpāditaṃ vivarṇamaṇīkṛtam | anenāpi dīrghakālamiyamavasthā vyajyate | svabhāvata eva valayasya śithilatve kāmāvasthākṛtatanutāpratītirna bhavatīti tasya svabhāvasthitisūcakaṃ viśeṣaṇamāha | anabhilulito'spṛṣṭo jyāghātāṅko yena tat | taduparibhāge gāḍhatvena sthitatvāt | etādṛśaṃ kanakavalayam | kanaketi śaityadyotanāya | valayamityekavacanena virahitvātsarvābharaṇaparityāgo dyotyate | srastaṃ srastaṃ vāraṃvāraṃ pāṇimūlamāgataṃ kārśyāt | maṇerbandhanamatra maṇibandhanaṃ bhujasya pāṇeśca saṃdhiḥ | tasmānmayā rājñā duṣyantenāpi satā muhurvāraṃvāraṃ na tu sakṛtpratisāryata ūrdhvaṃ nīyate | svabhāvoktiḥ| atha ca prajāgaratve kṛśatve ca kāraṇe vaktavye yattayoraśrubhirvivarṇo bandhanānniḥsāryata ityuktiḥ (sa) leśaḥ(?)| hariṇīvṛttam| madanalekhastasmai kriyatām|
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit