The Recognition of Śakuntalā 10.5.109
Arthadyotanikā 10.5.109
- Language
- Sanskrit
10.5.109
te tava gātrāṇyavayavā upacāraṃ tattadyogyavyavahārakaraṇaṃ nārhanti | "gātramaṅge kalevare" iti viśvaḥ | dṛṣṭaṃ lagnam, kevalaṃ lagnaṃ na, api tu samyagdṛṣṭam, kevalaṃ kusumaṃ na, api tu kusumaśayanīyaṃ yeṣu tāni | gātrāṇāmutthāpane kartavye kusumaśayyāpyaṅgalagnottiṣṭhatīti bhāvaḥ | āśu śīghraṃ klānto bisabhaṅgastadvattena vā surabhīṇi cārūṇi | śīghratvaṃ ca bhaṅgāpekṣayā | tena tātkālikaklāntatvamuktam | kāvyaliṅgaparikaraanuprāsāḥ | pakṣa upamā ca | bhaṅgaḥ kriyā tasyāḥ kathaṃ klāntatvamiti nāśaṅkanīyam | kriyayā tadvānpadārtho lakṣyate | śaitye śaityādhikyaprayojanamunneyam | itaḥ śilātalekadeśamalaṃkarotu vayasyaḥ | dvayornanu yuvayoranyonyānurāgaḥ pratyakṣaḥ | sakhīsneho māṃ punaruktavādinīṃ karoti | āpannasyāpatprāptasya viṣayanivāsino deśanivāsino janasyārttihareṇa pīḍāhareṇa rājñā bhavitavyamityeṣa yuṣmākaṃ dharmaḥ | “āpanna āpatprāptaḥ syāt” | “deśaviṣayau tūpavartanam” | “ārttiḥ pīḍādhanuḥkoṭyoḥ” iti cāmaraḥ | tena hi no'smākaṃ priyasakhī tvāmuddiśyemamavasthāntaraṃ bhagavatā madanenāropitā | tadarhasyabhyupapattyānugraheṇa jīvitaṃ tasyā avalambitum | “athābhyupapattiranugrahaḥ” iti śāśvataḥ | sādhāraṇa āvayoḥ samānaḥ praṇayo yācñā yathā bhavatībhiretadarthamahamabhyarthye evaṃ mayāpyetadanugrahārthaṃ bhavatyau prārthanīye ityarthaḥ | “praṇayaḥ premṇi visrambhe yācñāpratyayayorapi” iti viśvaḥ | antaḥpuravirahaparyutsukasya rājarṣeru parodhena kim | anenātmano'tiśayitaṃ saubhāgyaṃ dhvanitam | idamiti |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit