Pramāṇa · Search · About · API

The Recognition of Śakuntalā 10.5.110

Arthadyotanikā 10.5.110

Language
Sanskrit

10.5.110

idaṃ janmaprabhṛti yena saha sthitaṃ tamapi parityajya darśanātprabhṛti tvayyanuraktamananyaniṣṭham | kevalaṃ tvanniṣṭhamityarthaḥ | atra tvanniṣṭhamiti vaktavye yanniṣedhamukhenoktiḥ sānyatra niṣedhaṃ bodhayantī śabdaśaktyātra vyañjanayā vidhitvena paryavasyati | tena māmapi parityajya tvayi sthitamiti dhvanyate | mama tvaddhyānaikacittasya hṛdayaṃ he hṛdayasaṃnihite mayā sarvadā dhyāte iti sābhiprāyam | yo yatsaṃnihitaḥ sa tasya tattvaṃ jānāti tvaṃ ca tasya saṃnihitā sā cettvamanyathānyaniṣṭhaṃ yadi samarthayase kalpayasi tadā madirā dṛṣṭristasyā īkṣaṇamivekṣaṇamavalokanaṃ yasyāstatsaṃbuddhiḥ | “saptamyupamānapūrvottarapadasya” iti samāsaḥ | madirādṛṣṭilakṣaṇamādibharate— “āghūrṇamānamadhyā yā kṣāmā cāñcitatārakā | dṛṣṭivikasitāpāṅgā madirā taruṇe made” iti | madanasya kāmasya bāṇairhato viddho'pi punaratyantaṃ hato'smi | viruddhamanaḥpravṛttirjāto'smītyarthaḥ | manmānasaṃ tvanniṣṭhaṃ tadapi cettvamanyathā śaṅkase tarhi tasya viṣayāntarābhāvātpravṛttinirodho jāta eveti bhāvaḥ | “manohataḥ pratihataḥ pratibaddho hataśca saḥ” ityamaraḥ | upamā | hṛdayahṛdayeti hato hata iti lāṭānuprāsāḥ | drutavilambitaṃ vṛttam | anena sāmeti saṃdhyantarāṅgamapakṣiptam | tallakṣaṇaṃ tu— “tatra sāma priyaṃ vākyaṃ sānuvṛttiprakāśakam” iti | vayasya bahuvallabhā rājānaḥ śrūyante | yathā no'smākaṃ priyasakhī bandhujanaśocanīyā na bhavati tathā nirvatrtya | kiṃ bahunā | ukteneti śeṣaḥ | parīti | parigrahabahutve strībahutve'pi | “parigrahaḥ parijane patnyāṃ svīkāramūlayoḥ” iti viśvaḥ |

Linked texts (1)