The Recognition of Śakuntalā 10.5.95
Arthadyotanikā 10.5.95
- Language
- Sanskrit
10.5.95
anena pathā latāmaṇḍapaṃ praviṣṭeti kāraṇe vaktavye yattatkāryarūpapadapaṅktivarṇanaṃ tatparyāyoktam | hetuśca | atra rājā latāmaṇḍapadvāri na gato'sti | tatpṛṣṭhabhāga evāsti | tata eva padapaṅktau dṛṣṭiḥ patitā padapaṅktiśca praveśasūcikā | ataeva pūrvaṃ purobhāgasya paścātpaścādbhāgasya varṇanamiti varṇyakramabhaṅgo nāśaṅkanīyaḥ | bhojena tu " pratyakṣamakṣajaṃ jñānam " iti pratyakṣāṃkāro'ṅgīkṛtaḥ | udāhṛtaṃ ca- " vīkṣyate sma śanakairnavavadhvā " iti | tena padapaṅktirdṛśyata iti pratyakṣāṃlakāraḥ | " sadṛśātsadṛśajñānamupamānaṃ dvidheha tat | syādekamanubhūte'rthe'nanubhūte dvitīyakam" iti | tenaivopamānālaṃkāra uktaḥ | tenātrāpyabhyunnatetyādiviśiṣṭapadapaṅktau tasyā iyamiti jñānaṃ so'yamanubhūtārthaviṣaya upamānālaṃkāraḥ | atha ca viśiṣṭapadapaṅktyā vetasagṛhe tatsadbhāvādamumānālaṃkāro'pi | yadāhuḥ- "api cāstyanumāne'pi sādṛśyaṃ liṅgālliṅginoḥ | padena yatra kubjena kubjapādo'numīyate " iti | śrutyanuprāsaśca | viṭapāntareṇa śākhāvakāśena | " antaramavakāśāvadhi " ityamaraḥ | netranirvāṇaṃ nayanānandamityatiśayoktiḥ | nāyikālakṣaṇasya viṣayasya nigīrṇatvāt | manorathapriyatameti rateranirvāhāt | visraṃbhakathitāni viśvāsabhāṣitāni | " samau visraṃbhaviśvāsau " ityamaraḥ | yathoktavyāpārā | madanabādhayā śītalaśayanatalanipatanā(nanalinīpatravātā) dirvyāpāraḥ | apīti praśne | sukhayati te nalinīpatravātaḥ | kiṃ vījayato māṃ sakhyau | anena tāpādhikyaṃ tenānyaviṣayāsavedyatvaṃ ca dhvanitam | viṣayannivṛttiścāvasthoktā | anena vidhūtaṃ nāmāṅgamamupakṣisam |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit