Vikramarkacaritra 8.1-2

8.1-2

iti |'
itthaṃ rājño vacanamākarṇya sa kitavaḥ 'bho mahāpuruṣa yaduktaṃ bhavatā tadyuktameva | tathāpi mahādāridryapīḍitasya mamaitadevaiyantaṃ kālaṃ jīvanamāsīt | yadītaḥ parametattyakṣyāmi tarhi mama kuṭumbabharaṇaṃ duṣkaraṃ bhavet | ato mayi
kṛpayā kamapi dhanārjanopāyaṃ nyāyyamupadiśatu bhavān' ityāha | asminnavasare vaideśikau dvau brāhmaṇau samāgatya tasyaiva raṅgamaṇḍapasyaikadeśe samupaviṣṭau
parasparaṃ sambhāṣaṇṇāvāstām | tatraiko rājānaṃ prāha—'mayāsya devālayasya paścimaprākārabhittau piśācalipya likhittanyakṣarāṇyuvalokitāni | tatraivaṃ varṇāvalirbhavati | asya devālayasyeśānadigbhāge pañcadhanuḥpramāṇe śvabhre
dhanaratnādipūritaṃ ghaṭatrayamasti | tatsamīpe kāpi bhairavapratimāsti | yastu mahāpuruṣaḥ svakaṇṭharudhireṇa tāṃ prīṇayati tasmai taddhaṭatrayaṃ sā dadyāt' iti
atastvaṃ tatra gatvā kaṇṭharaktena bhairavamabhiṣicya ghaṭatrayaṃ gṛhāṇa' iti
tato vikramastatra gatvā svakaṇṭharudhireṇa bhairavamabhiṣiṣeca | bhairavo'pi parāṃ
santuṣṭimavāpya tasmai ghaṭatrayaṃ prādāt | so'pi tatkitavāya dattvā tena
srācito nijanagarīmujjayinīmājagāma |" iti kathāṃ śrutimanoharāṃ pāñcālikāprakathitāṃ śrutvā dhārādhurandharo nirutsāho nivṛttaḥ
iti saptatriṃśadupākhyānam
athāṣṭāviṃśamupākhyānam
punarapi bhojaḥ kadācana bhadrāsanamadhiroḍhukāmaḥ pāñcālikāmastake pādaṃ
nidhātuṃ yāvadupacakrame tāvadaṣṭāviṃśatitamā sā taṃ nirākṛtya vyājahāra —
yadyapi bhavānmahīpālaḥ | tathāpi vikramīyamidaṃ bhadrāsanamadhiroḍhuṃ nārhati
śṛṇu tasya mahimānam | "sa hi bhūpālamaṇiḥ kadācidgaṅgāsnānenātmānaṃ
pāvayituṃ samitrabāndhavaḥ saparivāraśca svanagarātprasthāya pādacāreṇa gacchanmārgavaśādastamayakāle nagaramekamagagat | tasya samīpe nirmalodakā kāpi taraṅgiṇī pravahati | tasyāśca tīre nānāvidhataruṣaṇḍamaṇḍitaṃ kānanamekamapaśyat | tasya ca madhye samuttuṅgagopuraprākāraramaṇīyaṃ kimapi devāyatanamadrākṣīt | tataḥ sarvairbāndhavairmintraiḥ parijanaiśca saha tatra niviśya svayaṃ nadyāṃ snātvā sāyantanaṃ karmakalāpaṃ samanuṣṭhāya devāyatanaṃ gatvā devaṃ praṇamya vaidikaiḥ
stotraiḥ stutvā paramānandabharitaḥ svajanaiḥ saha rātrau tatra nyavasat | tadā vaideśikāścatvārastatra samāgamya rājasamīpe samupaviviśuḥ | rājā ca tānaprākṣīt— ' kasmāddeśādbhavantaḥ samāgatāḥ ?' iti | teṣu kaściduvāca --'pūrvadeśādāgacchāmaḥ' iti | tato rājā 'tatra yuṣmābhiryatkiṃcidadbhutamapi dṛṣṭam ?' ityapṛcchat | te caivaṃ pratyūcuḥ — 'sumukha tatra mahadāścaryamasmannayanagocaraṃ samabhūt | śrūyatām— tatra hi deśe vetālapurī nāma kācana
nagarī vartate | tasyāṃ ca śoṇitapriyā nāma kāpi devatāsti tatratyā mahājanāḥ: prativatsaraṃ svamanorathasiddhyarthaṃ tasyai puruṣopahāraṃ prayacchanti | teṣāṃ
rājāpyetadanumanyate | tasmindine yaḥ ko'pi vaideśikastatra samāyāti yadi
tameva devatāyāḥ puro balipaśumiva samarpayanti | vayamapi tasminneva dine
mārgavaśāttāṃ nagarīṃ prāptāḥ | tatratyā asmānupahartumayantanta | tāṃ ca teṣāṃ
pravṛttiṃ karṇākarṇikayā samākarṇya vayaṃ prāṇatrāṇaparāyaṇāḥ kathamapi palāyanameva śaraṇaṃ manyamānā atra samāgatāḥ smaḥ' iti | tacchrutvā rājā vikramastatra gatvā devatāyatanamatibhayaṅkaraṃ vilokya devatāṃ namaskṛtya stutvā
ca stutibhistasyaiva raṅgamaṇḍape tasthau | tasminsamaye kaściddīnavadano vaideśīko mahājanairbādhapuraḥsaraṃ kaścadākṛṣya nīyamāno rājā dadṛśe | rājāpi taṃ
dṛṣṭvā svamanasi vicārayati sma - 'ayaṃ bahvarthameva janairānīyamānaḥ pratibhāti | ataḥ evātīva dīnavadano dṛśyate | asminsamaye mama śarīreṇa devatāṃ prīṇayitvāmuṃ mocayiṣyāmi | idaṃ ca mama śarīraṃ śataṃ varṣāṇi sthitvāpi
nāśameva yāsyati | idānīṃ vaideśikārthe śarīraṃ yadyupayujyate śāśvato dharmaḥ
kīrtiśca syātām | uktaṃ ca -
calā lakṣmīścalāḥ prāṇāścalo dehaścalaṃ vayaḥ
calo'pi cāyaṃ saṃsāraḥ kīrtidharmau tu niścalau