AYURVEDIYAPARIBHAShA 9.4-2.p1.2
ĀYURVEDĪYAPARIBHĀṢĀ 9.4-2.p1.2
- Language
- Sanskrit
9.4-2.p1.2
dravyaṃ guṇāntarādhānaṃ viśiṣṭaṃ kriyate yataḥ
tena modakacūrṇādi vaṭakāśca yathāśruti ||' iti
puṭapākaḥ—puṭe pakvasya dravyasya svaraso gṛhyate yataḥ
ato'yaṃ puṭapākaḥ syād vidhānaṃ tasya kathyate
puṭa-pāka-vidhiḥ—
dravyamāpothitaṃ jambū-vaṭa-patrādi-sampuṭe
veṣṭayitvā tato baddhvā dṛḍhaṃ rajjvādinā tathā
lepañca dvayaṅgulaṃ sthūlaṃ kuryād vā'ṅguṣṭhamātrakam
pāka-paricayaḥ—puṭa-pākasya mātreyaṃ lepasyāṅgāravarṇatā
udāharaṇārtha kuṭajatvakapuṭapākaḥ—
tatkālākṛṣṭa-kuṭaja-tvacaṃ taṇḍulavāriṇā
piṣṭāṃ catuṣpalamilāṃ jambūpallavaveṣṭitām
sūtrabaddhaṃ ca godhūma-piṣṭena pariveṣṭitām
liptāṃ ca ghanapaṅkena gomayavahninā pacet
aṅgāravarṇā ca mṛdaṃ dṛṣṭvā vahneḥ samuddharet
avaleha yā rasakriyāḥ—
kvāthāderyatpunaḥ pākād ghanatvaṃ sā rasakriyā
so'valehaśca lehaśca tanmātrā syāt palonmitā
sitā caturguṇā kāryā cūrṇācca dviguṇo guḍaḥ
dravaṃ caturguṇaṃ dadyāditi sarvatra niścayaḥ
āsava aura ariṣṭaḥ—
yadapakvauṣadhāmbubhyāṃ siddhaṃ madyaṃ sa āsavaḥ
ariṣṭaḥ kvāthasiddhaḥ syāt sampakko madhuradravaiḥ
draveṣu cirakālasthaṃ dravyaṃ yatsandhitaṃ bhavet
āsavāriṣṭabhedaistat procyate…………
anuktamāna meṃ dravādi kā grahaṇaḥ—
anuktamānāriṣṭeṣu dravadroṇe guḍāttulām
kṣaudraṃ kṣiped guḍādardhaṃ prakṣepaṃ daśamāṃśakam
drākṣā'mlikā-parūṣādi-jalaṃ khaṇḍādimiśritam
maricārdrakakarpūra-cāturjātādisaṃskṛtam
pānakaṃ dvividhaṃ tatsyā-damlānamlavibhedataḥ
bhāgaikaṃ nimbujaṃ toyaṃ ṣaḍbhāgaṃ śarkarodakam
lavaṅgamariconmiśraṃ pānakaṃ pānakottamam
kṣāranirmāṇa-vidhiḥ—
kṣāravṛkṣasya kāṣṭhāni dagdhvā bhūtiṃ samāharet
Linked texts (4)
- Bhāvaprakāśa (another edition) — Sanskrit
- Śārṅgadharasaṃhitā — Śārṅgadhara (physician), Sanskrit
- Yogaratnākara (Mayūrapāda Bhikṣu) — Mayūrapāda Bhikṣu 1700, Sanskrit
- Sahasrayoga — Sanskrit