Tantrayukti 1.p8

1.p8

1 tatra ādilopo nāma -yathā bṛṃhaṇaḥ prīṇano vṛṣyaścakṣaṣyo vraṇaharā rasaḥ. ityatra māṃsaśabdalopena. tathā ca- dhāraṇodīraṇaniśā ityādau dhāraṇaṃ vegadhāraṇam udīraṇaṃ vegodīraṇamiti.
2 madhyalopo nāma -yathā dravadravyavijñānīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ. ityatra dravadravyasvarūpavijñānīyo dravadravyavijñānīya ityuktaḥ anantaraṃ anna svarūpavijñānīyaḥ ityatra svarūpaśabdaśravaṇāt.
3 antalopo nāma - yathā - kaphaṃ punaḥ gauryaḥ snigdhāḥ śirāḥ śītāḥ vahante ityatrāsraśabdasya lopo draṣṭavyaḥ pūrvatrāsraśabdasya prakṛtatvāt. yathoktaṃ- tatra śyāvāruṇāḥ sūkṣmāḥ pūrṇariktāḥ kṣaṇāt sirāḥ.praspandinyaśca vātāsram iti. evamihāpi kaphāsra vahanta ityanumeyam tulyajātīyatvāt.
4 ubhayapadalopo nāma - yathā- adau ṣaḍrasamapyannaṃ madhurībhūtamīrayet. iti vacane madhye vidāhādamlatāṃ tataḥ.. pittamāmāśayātkuryāccyavamānaṃ cyutaṃ punaḥ. ante agninā śoṣitaṃ pakvaṃ piḍitaṃ kaṭu mārutam.. iti. ādiśabdaśravaṇāt madhyāntaśabdāvatra luptanirdiṣṭo draṣṭavyau.
5 -ādimadhyāntalopo nāma - yathā annāṃ kāle'bhyavṛtaṃ ādau koṣṭhaṃ prāṇānilāhṛtam. madhye ante ca dravyaiḥ ityādi.
6 varṇopajananaṃ nāma - yatrānukto granthe varṇa ācāryeṇa paścād vyākhyānakāla upajanyārtho'bhidhīyate. yathā -tatra khātkhāni dehe'smin śrotraṃ śabdo viviktatā. tathā- vātātsparśatvagucchvāsā vahnerdṛgrūpaktayaḥ. bhavanti iti varṇatrayamupajanya vyākhyā karaṇīyā. āpyā jihvārasakledā ghrāṇagandhāsthi pārthivam. iti dvayorbhūtayorbhāvārthe taddhitapratyayaśravaṇāt. vākyaśeṣo'pyayamevaṃ prāya eva.
7 ṛṣikliṣṭaṃ nāma - yadṛṣī ṛṣiputro vā'samāhitacittatayā'śaktyā vā kiñcitpadajātamajātaṃbhraṣṭamuccāritavān tathaiva talloke prayujyate. yathā -roma loma ityādi.
8 tantraśīlaṃ nāma- yā tantrakāraṇaṃ prakṛtiḥ svabhāva ityarthaḥ. yathā- kiñcicchiṣyānugrahārthaṃ vistīrṇaṃ saṅkṣipanti yathā -asthnāṃ śatāni ṣaṣṭiśca trīṇi dantanakhaiḥ saha. iti na nānyaṅgulihastapādamaṇibandhādi vibhāgena vistāritāni. kiñcidvistārayanti yathā - tatraivāṅgavibhāgena vistāritāḥ ityavedhyavibhāgārthaṃ pratyaṅgaṃ varṇitāḥ sirāḥ. iti vacanāditi.