Pramāṇa · Search · About · API

Tantrayukti 2.44_1.2

Tantrayukti 2.44_1.2

Language
Sanskrit

2.44_1.2

nirdeśo nāma saṅkhyeyoktasya vivaraṇaṃ; yathā- hetuliṅgauṣadhasya punaḥ prapañcanaṃ ‘sarvadā sarvabhāvānāṃ’ityādinā ‘ityuktaṃ kāraṇaṃ’(sū.a.1) ityantena kāraṇaprapañcanamityādi. vākyaśeṣo nāma yallāghavārthamācāryeṇa vākyeṣu padamakṛtaṃ gamyamānatayā pūryate; yathā ‘pravṛttirhetubhāvānāṃ’(sū.a.16) ityatra ‘asti’iti padaṃ pūryate, tathā ‘jāṅgalajai rasaiḥ’ityatra māṃsaśabdaḥ pūryate. vākyeṣu caita eva padāḥ śeṣāḥ kriyante, ye'niveśitā api pratīyante. prayojanaṃ nāma yadarthaṃ kāmayamānaḥ pravartate; yathā- ‘dhātusāmyakriyā coktā tantrasyāsya prayojanam’(sū.a.1). upadeśo nāmāptānuśāsanaṃ; yathā- ‘snehamagre prayuñjīta tataḥ svedamanantaram’(sū.a.13) ityādi . apadeśo nāma yatpratijñātārthasādhanāya hetuvacanaṃ; yathā- ‘vātājjalaṃ jalāddeśaṃ deśāt kālaṃ svabhāvataḥ. vidyādduṣparihāryatvāt’(vi.a.3) ityādi, tatra pratijñātārthasya hetuvacanaṃ- duṣparihāryatvāditi . atideśo nāma yatkiñcideva prakāśyārthamanuktārthasādhanāyaiva evamanyadapi pratyetavyamiti paribhāṣyate; yathā- ‘yaccānyadapi kiñcit syādanuktamiha pūjitam. vṛtaṃ tadapi cātreyaḥ sadaivābhyanumanyate’(sū.a.8) iti . arthāpattirnāma yadakirtitamarthādāpadyate sā'rthāpattiḥ; yathā- naktaṃ dadhibhojananiṣedhaḥ, arthāddivā bhuñjītetyāpadyate . nirṇayo nāma vicāritasyārthasya vyavasthāpanaṃ; yathā- catuṣpadabheṣajatvādi vicāraṃ kṛtvā'bhidhīyate-‘yaduktaṃ ṣoḍaśakalaṃ pūrvādhyāye bheṣajaṃtadyukti yuktamalamārogyāya’ (sū.a.10) iti.

Linked texts (2)