Pramāṇa · Search · About · API

Tantrayukti 2.44_1.4

Tantrayukti 2.44_1.4

Language
Sanskrit

2.44_1.4

vidhānaṃ nāma sūtrakāraśca vidhāya varṇayati; yathā- ‘malāyanāni bādhyante duṣṭairmātrādhikairmalaiḥ’ityatra duṣṭiśabdena malānāṃ hīnatvamadhikatvamācāryagṛhītamācāryo varṇayati- ‘malavṛddhiṃ gurutayā lāghavānmalasaṅkṣayam. malāyanānāṃ budhyeta saṅgotsargādatīva ca’(sū.a.7) iti; kecittu prakaraṇānupūrvyā'rthābhidhānaṃ vidhānamāhuḥ, yathā- rasarudhiramāṃsamedosthimajjaśukrāṇāmutpādakramānurodhenābhidhānam. anumataṃ nāma ekīyamatasyānivāraṇenānumananaṃ; yathā- ‘garbhaśalyasya jarāyuḥprapātanaṃ karma saṃśamanamityeke’(śā.a.8) ityādyekīyamataṃ pratipādyāpratiṣedhādanumanyate. vyākhyānaṃ nāma yat sarvabuddhyaviṣayaṃ vyākriyate, yathā- ‘prathame māsi sammūrchitaḥ sarvadhātukaluṣīkṛtaḥ kheṭabhūto bhavatyavyaktavigrahaḥ’(śā.a.4) ityādinā'smadādyaviditārthavyākaraṇam. saṃśayo nāma viśeṣākāṅkṣānirdhāritobhayaviṣayajñānaṃ, yathā- ‘mātaraṃ pitaraṃ caike manyante janmakāraṇam. svabhāvaṃ paranirmāṇaṃ yadṛcchāṃ cāpare janāḥ..’(sū.a.11) ityādinoktaḥ saṃśayaḥ. atītāvekṣaṇaṃ nāma yadatītamevocyate; yathā- ‘sā kuṭī tacca śayanaṃ jvaraṃ saṃśamayatyapi’(ci.a.3) ityatra svedādhyāyavihitakuṭyādikamatītamavekṣate anāgatāvekṣaṇaṃ nāma yadanāgataṃ vidhiṃ pramāṇikṛtyārthasādhanaṃ; yathā- ‘athavā tiktasarpiṣaḥ’ityādyanāgatāvekṣaṇenocyate. svasaṃjñā nāma yā tantrakārairvyavahārārthaṃ saṃjñākriyate; yathā- jentākaholākādikā svasaṃjñā . ūhyaṃ nāma yadanibaddhaṃ granthe prajñayā tarkyatvenopadiśyate; yathā- ‘parisaṅkhyātamapi yadyad dravyamayaugikaṃ manyeta tattadapakarṣayet’(vi.a.8) iti.

Linked texts (1)