Vagbhatamandana 18.31.3
Vāgbhaṭamaṇḍana 18.31.3
- Language
- Sanskrit
18.31.3
yadādiṣṭaṃ bhagavatā phaṇidhareṇa-- "apāneviguṇe pūrvaṃ" (ca. ci.
30|266) iti | atra hi sahasraṃphāṇanā pūrvaśabdena kāladvayaṃ gṛhītaṃ
nirantaṃ bhojināṃ ca | antorbheṣajakālayo apānavāyau viguṇe satyeka
eva viṣayaḥ | bhojanaṃ lakṣīkṛtya tāvat bheṣajakālo'bhihitaḥ kastasya
bhojanasyādāvante ca madhye ca bheṣajamupayojyaṃ syādityāvāṅkṣūya jagataḥ
paramārtena varakācāryeṇādeśi-- "vyāne tu prātarāśitaṃ" (ca. ci.
30|266) iti mukhyatvāt prātarāśasyaiva ādāvānte ca madhye cauṣadhamupayojyamiti | na tu sāyamāśaṃ lakṣyīkṛtyetyabhiprāyaḥ | etena prātarbhoṃjana parisamāpterevāya bheṣajakālaḥ | yathodāne bhojanottaramiti (ca.
ci. 30|266) apara bheṣajakāla iti | na tu kālaṃ vilaṃghya bheṣajamādeyaṃ na tu bhojana nikaṭameva ityarthaḥ | ayaṃ tu bheṣajakālo bhagavaddhanvantaricaraṇasaroruhe harādeśi- "antarā bhaktaṃ yatpūrvāparayorbhaktayoḥ"
(su. u. 64|73) tasmāccarakācāryeṇa samaṃ suśrutācāryasya | vijṛmbhate
ki pravīṇa matiriti
"sāyamāśasya tūttare" iti vāgbhaṭa vākyaṃ turaṅgaiḥ samayaviruddhaṃ tantradoṣa mugāriṇā kavalito'bhilakṣyate | tathā "ūrdhva jatru vikāreṣu
svapnakāle praśasyate |" etaccāpi viparyastapadavī mārūhā mādyati
"svapnakāle praśasyate" eṣa bheṣajakāla eva na bhavati | kiṃ tatrordhvajatrurogāṇāṃ pratīkāra citayā... daśavidheṣu cauṣadhakāleṣu | yathā
darśayati niścaleṣaḥ...." bhagavatā bhogīśvareṇa-- "bheṣajyakālo bhaktādaumadhye paścānmuhurmuhuḥ | sāmudgaṃ bhaktasaṃyukta grāsagrāsāntare daśa || (ca.
ci. 30|267) tatra bhaktaśabdena prādhānyātprathama bhojanameva grāhyam