Pramāṇa · Search · About · API

Vagbhatamandana 18.31.2

Vāgbhaṭamaṇḍana 18.31.2

Language
Sanskrit

18.31.2

madhye na ghaṭate | rātrāvanantabhojanābhāvāt | tasmādapara śabdo'tra bodhayati sma | prathama bhojanamadhikṛtyaiva kālastathā darśaveti | ataevoktaṃ"ata ūrdhvaṃ daśauṣadha kālān vakṣyāmaḥ, tatra abhaktaṃ prāgbhaktaṃ adhobhaktaṃ, urdhvaṃ bhaktaṃ madhyabhaktaṃ antarābhaktaṃ saṃbhaktaṃ sāmudgaṃ muhurmuhuḥ
grāsa grāsāntaraṃ ceti | (su. u. 64|65) na cātrāpi sāyamāśasyānte
kaścidbheṣajakālo'bhihitaḥ yena vāgbhaṭokto sāyamāśasya tuttara iti
vacana cāturīye caturāṇāṃ camatkāro iti | na ca svātantryeṇāpyatra
bheṣajakālamadhye rātrirapi svīkṛtyetyabhiprāyeṇa vāgbhaṭoktaṃ ūrdhvajatru
vikāreṣu svapnakāle praśasyate iti | dagdha vacaḥ | sahṛdayāyāvantaryatoti
saṃbaṃdhaṃ munimatamabhisandhīyamānaṃ samayaviruddhaṃ tantraṃ doṣa pādapadya
saṃyojayaṃtīti na rocitavyam vāgbhaṭa kupaṇḍitenābhaitaṃ | nanvasti
rātri bhojanakālayo ge svīkṛtaḥ | tathā hi bhagavaddhanvantarivacaḥ-śītakāle divāsteṣuguṇākāle nirvātavi | vātapittādhiko rātrī
vātaśleṣmādhiko divā || (su. ci. 31|22) satyaṃ mevaitat | evamādiṣu vākyeṣu rātriṣu yadbheṣajopayogaṃ dṛśyate tatpañcavidhakālamadhyeva,
30|266-7) yathā kapholleśa gade iti jīrṇe'pi hyapekṣasya kālasya
viṣayaḥ yathā ādiṣṭā bhagavatā bhoṣīśvareṇa-- "kṣudgāmokto laghutā
viśuddhi jīrṇa lakṣaṇam | tadā bheṣajamādeyaṃ syāddhi doṣavadanyathā
(ca. ci. 30|303) atra viśuddhiriti kapholleśagagatatvena hṛdayakaṇṭhādiviśiṭiśuddhistat vyādhikṛtāvekṣaṇa kāla jīrṇe'pi jñravekṣaṇa
kālasyāyaṃ viṣayaḥ na bheṣajakālo gṛhītatvāviruddhaṃ tantadoṣatayā

Linked texts (2)