Vagbhatamandana 18.31.2
Vāgbhaṭamaṇḍana 18.31.2
- Language
- Sanskrit
18.31.2
madhye na ghaṭate | rātrāvanantabhojanābhāvāt | tasmādapara śabdo'tra bodhayati sma | prathama bhojanamadhikṛtyaiva kālastathā darśaveti | ataevoktaṃ"ata ūrdhvaṃ daśauṣadha kālān vakṣyāmaḥ, tatra abhaktaṃ prāgbhaktaṃ adhobhaktaṃ, urdhvaṃ bhaktaṃ madhyabhaktaṃ antarābhaktaṃ saṃbhaktaṃ sāmudgaṃ muhurmuhuḥ
grāsa grāsāntaraṃ ceti | (su. u. 64|65) na cātrāpi sāyamāśasyānte
kaścidbheṣajakālo'bhihitaḥ yena vāgbhaṭokto sāyamāśasya tuttara iti
vacana cāturīye caturāṇāṃ camatkāro iti | na ca svātantryeṇāpyatra
bheṣajakālamadhye rātrirapi svīkṛtyetyabhiprāyeṇa vāgbhaṭoktaṃ ūrdhvajatru
vikāreṣu svapnakāle praśasyate iti | dagdha vacaḥ | sahṛdayāyāvantaryatoti
saṃbaṃdhaṃ munimatamabhisandhīyamānaṃ samayaviruddhaṃ tantraṃ doṣa pādapadya
saṃyojayaṃtīti na rocitavyam vāgbhaṭa kupaṇḍitenābhaitaṃ | nanvasti
rātri bhojanakālayo ge svīkṛtaḥ | tathā hi bhagavaddhanvantarivacaḥ-śītakāle divāsteṣuguṇākāle nirvātavi | vātapittādhiko rātrī
vātaśleṣmādhiko divā || (su. ci. 31|22) satyaṃ mevaitat | evamādiṣu vākyeṣu rātriṣu yadbheṣajopayogaṃ dṛśyate tatpañcavidhakālamadhyeva,
30|266-7) yathā kapholleśa gade iti jīrṇe'pi hyapekṣasya kālasya
viṣayaḥ yathā ādiṣṭā bhagavatā bhoṣīśvareṇa-- "kṣudgāmokto laghutā
viśuddhi jīrṇa lakṣaṇam | tadā bheṣajamādeyaṃ syāddhi doṣavadanyathā
(ca. ci. 30|303) atra viśuddhiriti kapholleśagagatatvena hṛdayakaṇṭhādiviśiṭiśuddhistat vyādhikṛtāvekṣaṇa kāla jīrṇe'pi jñravekṣaṇa
kālasyāyaṃ viṣayaḥ na bheṣajakālo gṛhītatvāviruddhaṃ tantadoṣatayā
Linked texts (2)
- Carakasaṃhitā — Agniveśa (Āyurveda) & Caraka, Sanskrit
- Cakradatta (Cikitsāsaṅgraha) — Cakrapāṇidatta, Sanskrit