Hastyayurveda 17.13.2
Hastyāyurveda 17.13.2
- Language
- Sanskrit
17.13.2
tamevamavasthaṃ dantinamavekṣya yavabhasmaparisrutāmardhasauvīrakāṃ sasarpiṣkāṃ sasvarjikāṃ pañcalavaṇasaṃyuktāṃ prasannāṃ pāyayet | hiṅgu kuṭajapāṭhāṭarūṣakakaṭurohiṇī
dve haridre tejovatīvacāviḍaṅgasurasāśigrutindukamūlabilvamūrvāpūtikātiviṣānkṣodayitvā tasya sapañcalavaṇānkavalāndadyāt | athavā pippalīhiṅgusarṣapakuṭajapāṭhāṭarūṣakakaṭurohiṇīviḍaṅgendrayavātiviṣāḥ saṃkṣudya kavalānbhojayet | tataḥ
saṃpadyate sukhī | prasannāṃ ca lavaṇasaṃyuktāṃ pāyayet
iti dhānyamūrcchā
atha snehamūrcchā | yastu kevalaṃ yavaseneva puṣṭaḥ sahasā rūkṣaśarīraḥ snehaṃ pibati
tasya snehamūrchā jāyate
sa durmanāḥ, atipīḍyamānahṛdayo bhoktuṃ necchati, gambhīravedī mandāgniraprasṛṣṭamūtrapurīṣo niṣīdati śītecchuḥ, svapnabhūyiṣṭhaḥ śayyābhinandī dhyāyatyānaddhakukṣiḥ, pravepate
tato'smai vaṭaprarohāṇāṃ śākavallīguḍūcīkṣuṇṇānāṃ madhumiśrānkavalāndadyāt | jambuśallakyarjunānāṃ kiśa(sa)layāni madhuyuktāni bhojayet | kaṣāyavṛkṣāṇāṃ sakṣaudrānkavalānbhojayet | yavadhām̐mānāṃ madhusaṃyuktānkavalāndāpayet
athavā dṛṣṭamūtrapurīṣe'vasīdanprāyaḥ śītābhi(:)nandī vā bhavati | taṃ sakṣīrapippalīkaṃ mudgayūṣaṃ pāyayet | tenaiva cainaṃ bhojayenmṛduśālyodanamiti
iti snehamūrcchā
anaśanātyaśanaviṣamāśanādhyaśanairdhānyayavasasalilertūnāṃ viparyāsādakasmādvā
kupyati pavanaḥ | sam̐ janayati mūrcchām
athānena pratihatagatistiryagūrdhvaṃ cotpatati, hṛdayamavapīḍayati, śūlamupajanayati, udaramādhmāpayati, sa vedanārtaḥ sarvebhyaḥ sattvebhyaḥ kupyati, chinnapātaṃ ca
patati, vṛkṣataṭabhittiprākārādīnhantumicchati