Hastyayurveda 17.13.4
Hastyāyurveda 17.13.4
- Language
- Sanskrit
17.13.4
taṃ kapitthāgnimathaimūlakalkaṃ payasā'valoḍya pāyayet | sarjādunaindrayavadhavanimbagaṇḍīrāragvadhānsaṃsrucya sakṣaudrakānkavalāndadyāt | pāpacelikāvetrāgranimbapatrapaṭolaiḥ saha siddhānmudgānmojayet | pāyayenmaireyam | āhāre ca dāpayeccūrṇaṃ
pādaṃ śirīṣapallavāṃśceti
iti śleṣmamūrcchā
yadā tu kam̐phapavanapittānāṃ saṃnipātānmūrcchati
sa viśrāntastāmro rājīvanayanaḥ praisravatkaraśrotāḥ pītanīlaharitaśyāmavarṇaḥ stabdharomā svaracchavirhāridramūtro'nannābhilāṣī bhṛśamasvasthaśarīraḥ kaphapavanapittamūrchānāṃ liṅgāni darśayati | yantāramabhikrudhyati
tasyedaṃ nidānamabhisamīkṣyai trivṛccitrakaviḍaṅgacūrṇāni, āmalakarasaṃ ca payasā''loḍya pāyayet || bilvaphalasurasāharidrātriphalāmahauṣadhībhiḥ kaithanasiddhaṃ
raktaśāliyavāṃgūṃ sarṣapatailena dhūpitāṃ pāyayet || pariṇāme ca mṛgamahiṣālpena
bhojayet | tataḥ svastho bhavati
iti saṃnipātamūrcchā
yadā tu dharmābhitaptaśarīraḥ, tathaivābhigatoṣmā salilamavagāhate sa saṃniruddhasvedoṣmā sahasā mūrcchati
sa bhinnavivarṇapurīṣamalpālapaṃ muñcati | prahṛṣṭaromā bahuśaḥ pramehati paripūrṇaniṣkogaḥ, durmanāḥ sthātuṃ na śakroti, sthūlocchvāsī bhavati
tasmai kumudakaserukotpalabisamṛṇālapanasāni pakvāni, yāni cānyāni
śītalāni madhurarasavīryavipākānyārtavāni yavasāni tāni ca śarkaropahitāni dāpayet | saktumanthaṃ śarkarāguḍaghṛtabadarasaṃyuktaṃ pāyayet | secayecca