Shivattvaratnakara 83.43

83.43

tadāhurviṣamaṃ vṛttaṃ chandaśśāstraviśāradāḥ
prastāro naṣṭamuddiṣṭamekadvyādilagakriyā
saṅkhyā caivādhvayogaśca pratyayāṣṣaṭ prakīrttitāḥ
pāde sarvagurāvādyāllaghuṃ nyasya guroradhaḥ
yathopari tathāśeṣaṃ bhūyaḥ kuryādamuṃ vidhim
ūne dadyād gurūneva yāvatsarvalaghurbhavet
prastāro'yaṃ samākhyātarachandovici tivedibhiḥ
naṣṭasya yo bhavedaṅkastasyārdhe'rdhe same ca laḥ
viṣame caikamādāya tadardhe'rdhe gururbhavet
uddiṣṭaṃ dviguṇānnādyāduparyaṅkān samālikhet
laghusthāne ca tatrāṅkāstaissairkermiśritairbhavet
varṇān vṛttabhavān saikānnottarādharataḥ sthitān
ekādikramataścaitānuttarottarataḥ kṣipet
upāntyato nivarteta tyajannekaikasūrdhvataḥ
uparyādyād guroravamekadvyādilagakriyā
lagakriyāṅkasandohaṃ bhavet saṅkhyā vimiśritā
uddiṣṭāṅkasamāhārassaiko vā janayedimām
saṅkhyaiva dviguṇaikonā sadbhiradhvā prakīrttitā
vṛttasyāṃgulikīvyāptiradhaḥ kuryāttathāṃgulam
evaṃ varṇagaṇacchandovicāraṇavicakṣaṇaḥ
kavitvakaraṇastomasaṃpannaḥ kavirucyate
kāyiko vācikaścārthaśśilpiko mārdavānugaḥ
vivekī bhūṣaṇārthī ca kavayassapta kīrttitāḥ
āvāpodvāpakṛdyāvanmanano rucirātmanaḥ
vāciko vācikaśśuddhavāgāḍambarakārakaḥ
arthe'bhidheyacitrārthī śilpako dvayacitrakṛt
śabdārthamārdavāpekṣī kavissyānmārdavānugaḥ
1) śreṣṭhārthaguṇadoṣajño mahākavimatānugaḥ
śāstrālāṅkārasaṃskārī vivekī 2) kavirucyate
alaṅkāraikaniṣṭhastu bhūṣaṇārthī budhairmataḥ
śaktirnidānaṃ kāvyasya kathyate kāvyavedibhiḥ
(śabdachandobhidhānādiśāstralokāvalokanam
naipuṇyaṃ kaviśikṣā ca tritayaṃ kāvyakāraṇam
na jātu jāyate kāvyaṃ yāṃ vinā karaṇairapi)
śabdacchando'bhidhānādyaissā śaktirabhidhīyate