Pramāṇa · Search · About · API

Shivattvaratnakara 83.76

Śivattvaratnākara 83.76

Language
Sanskrit

83.76

kanturmīnadhvaja iti liṅgāt kāmaḥ pratīyate
devaḥ purārirityatra śabdasannidhitaśśivaṃ
mattaḥ piko vikārīti sāmarthyātsurabhāvṛtau
aucityātpātu vaśśambhuriti śaṃbhuśca iṣyate
atra devo rājatīti deśānnājāvagamyate
citrabhānurvibhātīti kālenādyo'vasīyate
rātrau cedanalo jñeyo divā cettigmadīdhitiḥ
mitraṃ vibhātīti suhṛnnamitro bhātīti bhāskaraḥ
puṃnapuṃsakavyaktyā vā vyajyete tau yathākramam
svareṇa vyaktirarthasya vedaṃ kāvyeṣu na kvacit
etāvanmātrameveti ceṣṭayārtho vibhāvyate
arthāśca vyañjakāstasya sahakāritayā matāḥ
jāyamānairvibhāvadyairvyaktasthāyī rasassmṛtaḥ
bhāvastu manaso vṛttirbhedaḥ sthairyamupeyivān
ratirhāsaśca śokaśca krodhotsāhau bhayaṃ tathā
jugupsāvismayaśamāḥ sthāyibhāvā nava kramāt
poṣyamāṇā ratirbhāvaiḥ śṛṅgāra iti kathyate
bhāvameva sthāyino'nye rasatāṃ prāpnuvanti hi
navanītaṃ yathā pākād ghṛtatvaṃ pratipadyate
śrūyamāṇairvibhāvādyaiḥ kāvyeṣu rasasaṃbhavāḥ
dṛśyamānaissadasyānāṃ nāṭakeṣu rasodayaḥ
vibhāvā anubhāvāśca sātvikā vyabhicāriṇaḥ
śrotṝṇāṃ prekṣakāṇāṃ ca te sarve rasapoṣakāḥ
ālambanatvenoddīpanatvena dvividhā matāḥ
vibhāvādyairviśeṣeṇa rasavyaktistu bhāvyate
sālambanavibhāvassa yamālambya rasodayaḥ
uddīpyate raso bhāvairyaista uddīpanā matāḥ
utpanno yairaso bhāvairbhāvakairanubhūyate
tena bhāvāḥ prakīrtyante vikārā aṅgasaṃbhavāḥ
satvaṃ nāma manovṛttissātvikāstatsamudbhavāḥ
stambhassvedo'tha romāñco layo vaisvaryavepathū
aśruvaivarṇyamityaṣṭau bhāvāḥ proktāstu sātvikāḥ
stambhassyānniṣkriyāṃgatvaṃ rāgabhītyādisaṃbhavam
1) pralayastu manaḥkhedergāḍhamindriyamūrchanam

Linked texts (2)