Shivattvaratnakara 85.99
Śivattvaratnākara 85.99
- Language
- Sanskrit
85.99
pañcaviṃśatirucyante doṣā vākyasamāśritāḥ
śabdaśāstraviruddhaṃ yacchabdahīnaṃ prakīrttitam
kramabhraṣṭaṃ bhavedarthaśabdo vā yatra vikramaḥ
visandhito virūpo vā yatra sandhirvisandhi tat
śabdārthayoḥ paunaruktye tadvākyaṃ punaruktimat
vyākīrṇaṃ tadvibhaktīnāṃ vyākīrṇe ca mithonvaye
vākyāntarapadaiḥ kīrṇaṃ vākyasaṅkīrṇamucyate
apūrṇaṃ tadbhavedyatra na sampūrṇaḥ kriyānvayaḥ
tadvākyagarbhitaṃ yasya madhye vākyāntaraṃ bhavet
yatropamā bhavedbhinnavacanā bhinnaliṅgakā
tadbhinnavacanaṃ bhinnaliṅgaṃ cāhurmanīṣiṇaḥ
yatropamānamadhikaṃ nyūnaṃ vā syādviśeṣaṇaiḥ
tatrādhikopamaṃ pūrvaṃ nyūnopamamataḥ param
chandobhaṅgaṃ yatra vākyaṃ tad bhagnachanda ucyate
yatisthāne yatibhraṃśe tayatibhraṣṭamucyate
kriyāpadena rahitamaśarīraṃ taducyate
rasānanuguṇā rītiryatrārīti taducyate
otvaṃ lopo visargasya syāttalluptavisargakam
apadasthasamāsaṃ tatsamāso yatra nocitaḥ
noktaṃ syādyatra vaktavyaṃ tadāhurvācyavarjitam
samāpya punarādāne samāptapunarāttakam
patatprakarṣamityāhuḥ prakarṣo yatra viślathaḥ
saṃbandhavarjitaṃ tat syādyatraiṣṭenānvayo hataḥ
yatrādhikapadoktiḥ syāttaccādhikapadaṃ matam
prakrāntaniyamatyāge bhagnaprakramamucyate
apārthaṃ vyarthamevārthaṃ sasaṃśayapakramam
bhinnaṃ caivātimātraṃ ca paruṣaṃ virasaṃ tathā
hīnādhikopame syātāmasadṛkṣopamaṃ tataḥ
aprasiddhopamaṃ hetuśūnyaṃ ca niralaṃṅkṛti
aślīlaṃ ca viruddhaṃ ca tathā sahacaracyutam
evamaṣṭādaśa proktā doṣā arthasamāśrayāḥ
samudāyārthaśūnyaṃ tadapārthaṃ parikīrttitam
yatprayojanaśūnyaṃ syāttad vyarthaṃ parikīrttitam
uktābhinnārthakaṃ yatsyādekārthaṃ tannigadyate
Linked texts (2)
- Śivatattvaratnākara — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- Nanjarājayaśobhūṣaṇa — Nṛsiṃha, Sanskrit