Pramāṇa · Search · About · API

Ashtangahridayasamhita 1.5.86.1.1

Sarvāṅgasundarā 1.5.86.1.1

Language
Sanskrit

1.5.86.1.1

amlau pākarasau yasya tadevaṃbhūtaṃ dadhi bhavati| tathā, grāhi-stambhanam| tathā coktam-"bhedi tatpiṇḍitān bhāvān śakṛdādīn bhinatti yat| viparītamato grāhi tacca stambhanamucyate||" iti| tathā, guru uṣṇaṃ vātajicca| medaādīnāṃ dvandvaḥ, tān karoti yattadevam| rocata iti rociṣṇu| na rocata eva kevalam, arocakamapi vyāvartayatīti śastamarucau| rocanaṃ hi ghṛtapūrādi na tvaruciṃ jayati| arucighnaṃ pa paṭolapatraṃ tanna rocate| tathā hyatraiva paṭhiṣyati (hṛ. sū. a. 10|14)- "tiktaḥ svayamarociṣṇurarucim" ityādi| rociṣṇutvādeva coccāvacavyañjanaparivṛtairmāṃsamaṇḍakādibhirapi suhitasyāpi dadhanyabhilāṣa utpadyata eva| ata eva caitadāhārānte+abhyavaharanti| śītaka iti viṣamajvaraviśeṣaṇam| śītakāritvaṃ tu vāte śleṣmaṇi tatsaṃsarge vā yadyapi tritaye sambhavati, tathā+api vātajidvātaja eva viṣamajvare dadhi prayojyam, saṃsarge vā vātolbaṇe| tathā hi śītajvara evoktam (hṛ. ci. a. 1|142)- "agnyanagnikṛtān svedān svedi bheṣajabhojanam|" iti| nanu, pīnase śastamiti kathamaviśeṣeṇoktam ? yataścatvāraḥ pīnasā vātapittakaphasannipātajā iti vakṣyante| tatra dadhno vātādhika eva yuktatvaṃ, na śeṣeṣu| atra sañcakṣmahe| paripākāt pīnasasyopaśāntiḥ| paripākakaraṃ ca dadhi, uṣṇatvāt| athavā pūrvavatsāmānyoktāvapi yatra yogyatā+asya vātike, tatraiva tadupakalpyatām| anukteṣvapi hi sāmānyopakramo vastuvaśādviśeṣveva vipariṇamati| tathā hyatraivopariṣṭāddugdhakarmasu vyatītam-"śramabhramamadālakṣmīśvāsakāsātitṛṭkṣudhaḥ| jīrṇajvaraṃ mūtrakṛcchraṃ raktapittaṃ ca nāśayet||" iti|

Linked texts (1)