Ashtangahridayasamhita 1.5.86.1.2
Sarvāṅgasundarā 1.5.86.1.2
- Language
- Sanskrit
1.5.86.1.2
na ca sarveṣveva kāsaśvāsakṛcchrāsrapitteṣu payaḥ kārmukamiti| tathā, grahaṇīroge tu tadrūkṣaṃ śastam| anena ca hetunā dadhnaḥ prakṛtisthasya snigdhatvaṃ yuktyaivoktam| yato grahaṇyāṃ rūkṣaṃ-uddhṛtasāramuddiṣṭam| niśi naiva-na kiñcidadyāt| naivādyānniśi naivoṣṇamityevakārā ātyantikaniṣedhāya| rātrau niṣedhāddivā bhuñjītetyarthādavagamyate| naivoṣṇaṃ-agnyāditāpāttaptam| tathā, vasantagrīṣmaśaratsu na bhojyam| anyartāvapi mudgasūpādīnāmanyatamena rahitaṃ na bhojyam| tatra ghṛtasitopalayoḥ samāṃśikatayoreva yogena pathyatvamicchanti| mudgasūpādīnāṃ tu miśrībhāvo dadhnā janyamānasya doṣasya pratibandhārthaṃ kalpyate, raktapittavat| yathāsamīraṇolbaṇe+asrapitte tittiryādīnāmauṣṇyamudumbarādirasena pratibadhnāti| nityamiti| yadyupaśete śarīrasya tathāpyudakarogāvahatvānna śīlanīyam| ata eva mātrāśitīye+apyatidoṣalatvādasya niṣedhaṃ karoti| tathā ca vakṣyati (hṛ. sū. a. 8|40)- "kilāṭadadhikūcīkā" ityādi| no mandamiti| dugdhāvasthāṃ vyatītya dadhyavasthāmasamprāptamantarālavarti-mandakamityucyate| tasmin satyapi snehe pariṇativiśeṣeṇa kālātmanā srotasāmatyantopalepakṛto doṣatrayakopo+api bhavatītyatīva varjanīyameva mandakaniṣedhaścopalakṣaṇārthaḥ, tena madyādīnapyaprāptarasānnopayuñjītetyavagantavyam| anyathetyādi| praśabda evaṃ dyotayati-vidhibhraṣṭaṃ dadhi niṣevyamāṇaṃ prakarṣeṇa jvarāsṛkpittādīn dadāti| nanu, śukrakṛttvabalavardhanatvāddīpanatvamanupapannam| śukrakṛdbalavardhanāni hi dravyāṇi prāyeṇa gurūṇi bhavanti| ato dadhyevaṃguṇaṃ satkathaṃ nāmāgnikṛtsyāt ? atrācakṣmahe|
Linked texts (1)
- Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā — Vāgbhaṭa, Sanskrit