Pramāṇa · Search · About · API

Ashtangasamgraha 18.44

Śaśilekhā 18.44

Language
Sanskrit

18.44

sabhaktamityādi yato mandāgnau cirāt pākastato mandāgneḥ puruṣasya sabhojanamauṣadhaṃ dīyate | atra yukti rucyeta yasmānmandāgnerāhārānniścirāt pākaṃ yāti hyastane cānne' jīrṇe'dyatanāhārayogye ca kāle'ntarauṣadhasyopayogakaraṇakālo na sambhavatīti | same cāmnau caturbhiyāmairannapāka uktaḥ | agnau ca yāmā ahorātram | tena balāduktaṃ bhavati ahorātravartitasyānrasya dvau bhojanakālāviti | tatra rātrau bhojanapratiṣedhādahanyeva dvau vārau pūrvāhne cāparāhne ca bhojanam | pūrvāhni tatsāmyamucitaṃ pathyaṃ laghu ca sadagnidītikaraṃ bṛṃhaṇaṃ ca | hyastane hyāhāre samyakpariṇate vimaleṣu srotasstūpayogodattasya cāsambhavādaparāhne bhojanaṃ pūrvāhne bhojanādguṇairhīnam | nanu caturbhiyāmairannapāka uktastatkathamahaḥ saṃjñe caturyāme dvau vārau bhojanaṃ vidhīyate ajīrṇapratiṣedhaḥ kathaṃ nāpatatītyāha | prātarāśetviti pūrvāhnabhojane' jīrṇepi sāyamāśo na duṣyati | balāduktaṃ sāyamāśe' jīrṇe prātarāśo duṣyatīti | kātra yuktirityubhayasyāpi yuktirucyate | prathamasya yuktirdivasasya prārambhaprabhṛtyarkeṇa sūryabhaṭṭārakeṇa bāhyapuṇḍarīkavat puruṣasya hṛdayapuṇḍarīkaṃ prabodhyate prakāśyate | tasmiṃśca hṛdaye prabuddhe puruṣasya vyāyāmena śarīraceṣṭayā vicāreṇa ca buddhivikalpanena tathā cetasaśca manaso vikṣiptatvena kriyāyogāḥ | vyāyāmādiyogācca sarvasrotāṃsi svavāhyavāhakatve sphuṭatvaṃ nirāvaraṇātvaṃ yānti | yataḥ srotasāṃ sphuṭatvena vātādayo dhātavaḥ koṣṭhe parikledaṃ na yānti | tenāklinneṣu dhātuṣu sāyamāśo'nnamāsiktaṃ jaṭhare nyastamatyantena na duṣyati | atyantagrahaṇaṃ kiñcidduṣyati sātmyatvādinā rogaṃ na karotīti jñāpanārtham | dṛṣṭānto yathā avidagdhe anagnispṛṣṭe payasyanyat| payo nyannaṃ na duṣyatīti | ye tvannamanyadāsiktaṃ tena hetunā na duṣyatīti vadanti teṣāmāsiktaśabdenaivānyatvasya labdhatvādvicāraṇīyam | dvitīyasya vastuno yuktirucyate | rātrāvityādi pūrvaireparī yena vyākhyāyam |

Linked texts (1)