Ashtangasamgraha 27.15

27.15

sarveṣu tūkteṣu doṣajeṣu vikāreṣvānantyādanukteṣu ca imānyevāgre uddiśyamānāni vikārārambhakadoṣāraṇāmātmaliṅgāni svarūpalakṣaṇāni | kiṃbhūtāni āha sakalaśarīravyāpīni | tenaitaduktaṃ bhavati | sarvasyaiva vikārasyārambhakadoṣasvarūpalakṣaṇena vinā sambhavo na bhavati | tathā'vyabhicārīṇi ca vikāraṃ na vyabhicarantītyarthaḥ | anenaitaduktaṃ bhavati | yadvātavikāreṣu vātasya svarūpalakṣaṇānyeva bhavantītyevaṃ pittaśleṣmavikāreṣvapi vācyam | nānyadoṣajeṣu vikāreṣvanyadoṣajāni lakṣaṇāni bhavantītyarthaḥ | na kevalamātmalakṣaṇāni yāvat karmāṇyapi doṣajāni sāmānyena vikāreṣvevānusyūtānyupakramaśca tathaiva | tenaitaduktaṃ bhavati | yatra vikārasāmānye vāyusvarūpalakṣaṇaṃ vāyukarmāṇi ca dṛśyante sa vikāro vātajo jñeyaḥ | tatra vātopakrama eva kārya ityuktasyānuktavikāre sāmānyena | evaṃ pittakaphayorapi vācyam | tatra vātādīnāmātmaliṅgāni āyuṣkāmīyādhyāye tatra rūkṣmetyādinā nirdiṣṭāni | karmāṇi doṣāṇāmasādhāranyena saṃsraṃsyāsetyādinā darśayati |