Ashtangasamgraha 27.5
Śaśilekhā 27.5
- Language
- Sanskrit
27.5
ityevamanena prakāreṇāmīṣu sthāneṣu avikṛtā vātādayo vartante sakalaśarīravyāpino'pyatra sātiśayāḥ | teṣāṃ tu vātādīnāṃ rogaviśeṣakartṛtve yo vṛddhihetuḥ sa yathāyathaṃ jvaranidānādiṣu vakṣyate | ata evāha sāmānyato rogaviśeṣānapekṣyā yad vṛddhilakṣaṇaṃ tat pūrvādhyāye doṣādivijñānīya uktam | sā ca vṛddhirdvedhā dvābhyāṃ prakārābhyāṃ cayakopabhedena | tau cayakopau vakṣyamāṇalakṣaṇau | teṣāṃ vātādīnāṃ yadyapi vṛddhikāraṇamuktaṃ, tathāpyasminnadhyāye tasyā evaṃ vṛddheravasthāviśeṣeṇa kāraṇapradarśanāthamāha | tatroṣṇa ityādi tatra rūkṣādayaḥ prathamādhyāyanirdiṣṭāḥ pañca vātaguṇāḥ uṣṇena guṇena viruddhena yuktā vāyoścayaṃ kurvanti | uṣṇasya viruddhatvānna kopam | ta eva rūkṣādayaḥ uṣṇābhāve śītaguṇasanniyoge ca sati sadṛśatvādvāyoḥ kopaṃ kurvanti | eteṣāmeva ca rūkṣādīnāṃ ṣaṣṇāṃ guṇānāṃ viparītāḥ snigdhādayaḥ tasyaiva vāyoḥ praśamam | anayaiva diśā pittaśleṣmaṇoruttaragranthaḥ svaguṇānvayenaiva vyākhyeyaḥ | śleṣmaṇastvayaṃ viśeṣaḥ yacchītena sadṛśenāpi snigdhādiguṇayuktena śleṣmaṇaḥ syānatvāccaya eva bhavati | viparītenāpyuṣṇena vilāyanāt kopaḥ | sa evoṣṇo yadā rūkṣādibhiḥ saṃyukto bhavati tadā tasyaiva praśamaṃ karoti |
Linked texts (1)
- Aṣṭāṅgasaṃgraha — Vāgbhaṭa, Sanskrit