Ashtangasamgraha 29.18

29.18

jñānasahitā buddhiḥ jñānabuddhiḥ | saiva padārthadarśanahetutvāt pradīpaṃ tena jñānabuddhipradīpenā''turasya tamograhabhūtamantarātmānaṃ yogivadyo nāviśati sa rogān na cikitsati | cikitsituṃ na śaknotītyarthaḥ | dvāvi māvityādinā āturasvarūpasya durvijñeyatvaṃ prakāśayati | dvāvimāvāturau vyādhisvarūpasyā'prakāśakau | etayoḥ sthitasya vyādheḥ svarūpaṃ jñātuṃ na śakyata ityarthaḥ | kau tāvityāha | tadyathā eko vyādhito guruvyādhitaḥ san satvadehabalādhikyāt laghuvyādhivadābhāti | tatra hiṃ yo bāliśaḥ svalpajñaḥ sa bāhyāvayavamātraṃ dṛṣṭvā svarūpajñāne muhyati | tato mūḍhaḥ sannalpamātramalpavī^ vāpathyaṃ viparīte guruvyādhau prayuñjāno vaidyo rogiṇāṃ prāṇānmuṣṇāti | ato'thavā viparītaṃ bahumātraṃ bahuvīryaṃ vā pathyaṃ viparyaye laghuvyādhau yuñjānaḥ prāṇānmuṣṇātītyarthaḥ | tathā bhiṣagvaidyaḥ tantrānuśīlanena vyādhestatvaṃ bubhutseta boddhumicchedityarthaḥ yato jñānāṃśena svalpena jñānena kṛtsne jñeye jñānaṃ na pravartate nahyekena jñātenānyadajñātaṃ jñātaṃ bhavati | yastu prājñaḥ śāstre karmaṇi cā'bhiyuktaḥ sa viṣame duravagāhe cikitsāmārge na skhalati | kiṃ kṛtvā sarvathā sarveṇa prakāreṇa sarvamāturagatamālocya | evaṃ hi yato dṛśyate | nijaṃ vikāramatipravṛddha āganturanveti | āgantumatipravṛddho nijaḥ anveti | svarūpaṃ tyaktvā tadānuguṇyena vartata' ityarthaḥ | tatra tvanubandhaṃ svarūpañca vyādhīnāmidantayā jñātvā paścāccikitsārthaṃ karma samārabheta| iti dvāviṃśo'dhyāyaḥ ||