Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 1.2.10

Bhānumatī 1.2.10

Language
Sanskrit

1.2.10

dvitīyaṃ tu ‘yathovāca’ ityādisūtraṃ pratisaṃskartuḥ, ata eva ca uvācetyupapannaṃ; sauśrutasūtre lasya liḍvidhiranupapannaḥ, dhanvantaryupadeśasya suśrutaṃ pratyaparokṣatvāt | atra brūmaḥ–na hi jātyā gurutvamasti, suśruto hi dhanvantariṃ prati śiṣyo'pi buddhisthīkṛtān śiṣyān prati gururapi bhavati | yattu punardvitīyasūtrasya pratisaṃskartṛsūtratayā uvāceti liḍvidhirupapādyate, atra vicāryaṃ– kimidaṃ dvitīyasūtraṃ pūrvavākyaikavākyatāpannaṃ na vā ? yadyekavākyatāpannaṃ tadā ‘tathā vyākhyāsyāmo yathovāca bhagavān dhanvantariḥ’ iti yojanīyaṃ, tathā ca vyākhyāsyāma iti kriyayā ekavākyatāpannamuvāceti padamabhinnakartṛkaṃ bhavitumarhati, tathā ca kuto liḍvidhiḥ | atha naikavākyatāpannaṃ tadā gauraśvaḥ puruṣo hastītyādivannārthasaṃgatiḥ | kiṃca yatra pratisaṃskartuśrutirapi nāsti jatūkarṇe, tatra kathaṃ “nānāśrutiparipūrṇakarṇo jatūkarṇa uvāca” ityādau liḍvidhiḥ | tasmāt suśruta eva granthakāratvena sūtrāṇāṃ praṇetā | sa tu kvacit kiṃcidarthaṃ stotuṃ nindituṃ vā''khyāyikārūpaṃ purākalpaṃ darśayan kimapi sūtraṃ guruktārthānuvādarūpatayā likhati, pratisaṃskartā tu taṃ granthaṃ pūrayati tathādyagranthakartṛtayaiva | liḍvidhistu bhūtānadyatanamātra eva chandovihito bhāṣāyāmapi bhavatīti varṇanīyam, anyathā jatūkarṇādāvuvāceti na syāt | api ca harivaṃśe dhanyopākhyāne nāradavacane‘māmuvāca’ tathā ‘ahamuvāca’ iti na syāt | yathā—“sa māmuvācāmbucaraḥ kūrmo mānuṣadehadhṛk”, tathā “svayaṃbhūvacanāt so'haṃ vedān vai samupasthitaḥ | uvāca caināṃścaturaḥ” ( ha. vi. pa. a. 110 ) iti |

Linked texts (1)