The Compendium of Suśruta 1.3.4
Bhānumatī 1.3.4
- Language
- Sanskrit
1.3.4
praśnādhikāritvena ca pradhānaṃ, tathā'pi gatamānatayā paścādātmānaṃ niveśitavān | kimūcurityāha—bhagavannityādi yāvacchiṣyatveneti | mānasāgantukarāgābhyāṃ prādhānyādiha pūrvaṃ śārīravyādhyupādānaṃ; śarīradvāreṇa mānasavyādhyupalambhāt tadanu mānasavidhānaṃ; tadanu āgantoḥ, śarīramano'dhiṣṭhānāt | vedanā duḥkhaṃ, tena nānāprakāreṇa saṃbandho'bhighātaḥ, tenopadrutān viyojitocitavākjñānaḥkāyaceṣṭān | vikrośata iti ārtanādaṃ rudataḥ | sanāthāṃnapīti svāmipitrādisaṃbhavena sanāthān; teṣāṃ ca vyādhimokṣe asamarthatvādanāthavaditi kṛtam | pīḍā caupadhenavādīnāṃ mahātmanāṃ paraduḥkhaprahāṇecchāyāṃ satyāṃ tatpraśamāṃśaktatvādeva bhavati | eṣāmiti mānavānām | sukhaiṣiṇāmiti teṣāmeva rogopaśamadvāreṇa sukhaiṣiṇāṃ; kiṃvā rogopaśamarūpasukhaiṣiṇām | yaduktaṃ carake—‘‘sukhasaṃjñakamarogyaṃ vikāro duḥkhameva ca’’ (ca. sū. a. 9) iti | ātmanaśca prāṇayātrārthamiti aupadhenavādīnāṃ tadarthānuṣṭhānānutpannarogatayā svāsthyaparipālanaṃ, svābhāvikavyādhipratīkārarasāyanābhyāṃ jīvitasya paritaḥ pratyavāyahetutaḥ pālanārthaṃ prāṇānāṃ jīvitasya yātrā pālanaṃ prāṇayātrā; etena vyādhiparimodhaḥ svāsthyarakṣaṇaṃ cāyurvedaprayojanamuktam | pratyāsannaṃ prayojanaṃ darśayitvā paramāyurvedaprayojanamāha—atrāyatampityādi | aihikaṃ śreyaḥ kāmārtho, āmutrikaṃ pāralaukikaṃ dharmamokṣau, atrāyattamiti āyurvedajanitanīrogatayā sādhyamānatvena | taditi hetau | upapannāḥ smaḥ śiṣyatveneti tathaiva vidyāśravaṇādhikārāt | 56 ) iti ac | 'śalanaṃ śalaḥ' iti vivakṣāyāṃ, "tasya nimittaṃ saṃyogotpātau" ( pā. a. 5|
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit