Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 1.3.4

Bhānumatī 1.3.4

Language
Sanskrit

1.3.4

praśnādhikāritvena ca pradhānaṃ, tathā'pi gatamānatayā paścādātmānaṃ niveśitavān | kimūcurityāha—bhagavannityādi yāvacchiṣyatveneti | mānasāgantukarāgābhyāṃ prādhānyādiha pūrvaṃ śārīravyādhyupādānaṃ; śarīradvāreṇa mānasavyādhyupalambhāt tadanu mānasavidhānaṃ; tadanu āgantoḥ, śarīramano'dhiṣṭhānāt | vedanā duḥkhaṃ, tena nānāprakāreṇa saṃbandho'bhighātaḥ, tenopadrutān viyojitocitavākjñānaḥkāyaceṣṭān | vikrośata iti ārtanādaṃ rudataḥ | sanāthāṃnapīti svāmipitrādisaṃbhavena sanāthān; teṣāṃ ca vyādhimokṣe asamarthatvādanāthavaditi kṛtam | pīḍā caupadhenavādīnāṃ mahātmanāṃ paraduḥkhaprahāṇecchāyāṃ satyāṃ tatpraśamāṃśaktatvādeva bhavati | eṣāmiti mānavānām | sukhaiṣiṇāmiti teṣāmeva rogopaśamadvāreṇa sukhaiṣiṇāṃ; kiṃvā rogopaśamarūpasukhaiṣiṇām | yaduktaṃ carake—‘‘sukhasaṃjñakamarogyaṃ vikāro duḥkhameva ca’’ (ca. sū. a. 9) iti | ātmanaśca prāṇayātrārthamiti aupadhenavādīnāṃ tadarthānuṣṭhānānutpannarogatayā svāsthyaparipālanaṃ, svābhāvikavyādhipratīkārarasāyanābhyāṃ jīvitasya paritaḥ pratyavāyahetutaḥ pālanārthaṃ prāṇānāṃ jīvitasya yātrā pālanaṃ prāṇayātrā; etena vyādhiparimodhaḥ svāsthyarakṣaṇaṃ cāyurvedaprayojanamuktam | pratyāsannaṃ prayojanaṃ darśayitvā paramāyurvedaprayojanamāha—atrāyatampityādi | aihikaṃ śreyaḥ kāmārtho, āmutrikaṃ pāralaukikaṃ dharmamokṣau, atrāyattamiti āyurvedajanitanīrogatayā sādhyamānatvena | taditi hetau | upapannāḥ smaḥ śiṣyatveneti tathaiva vidyāśravaṇādhikārāt | 56 ) iti ac | 'śalanaṃ śalaḥ' iti vivakṣāyāṃ, "tasya nimittaṃ saṃyogotpātau" ( pā. a. 5|

Linked texts (1)