The Compendium of Suśruta 1.31
Bhānumatī 1.31
- Language
- Sanskrit
1.31
saṃprati sthāvarādivad vyādhiśamakatayā vyādhikāraṇatayā ca pravātādayo vaktavyāḥ, te ca prāyaḥ kālakṛtā eva bhavantīti kālakṛtāstvityādinā prāha | paramārthatastvakālakṛtāśca puruṣaprayatnakṛtavyajanādinā'pi pravātādayo bhavanti | atra ca pravātena vātaḥ, uṣṇena tejaḥ, varṣeṇa jalaṃ gṛhyate, tamasā jyotsnayā cākāśamapi gṛhyate | yaducyate—“ālokatapasī vyoma” iti | tadevamagṛhītajalānalāniborderkālarūpaṃ bhūtacatuṣṭayaṃ kālakāryaṃ saṃgṛhītam | himasaṃplavastuṣāratoyam, abhrasaṃplavo durdinam; ādigrahaṇāt karakānipātādayo gṛhyante | pravātādiprayojanaṃ ca “pravātaṃ varjayet” (ca. sū. a. 25) “nivātamāgāramāśrayet” (ca. vi. a. 7) tathā “śīte śītapratīkāramuṣṇe coṣṇanivāraṇam” (sū. a. 35) ityādigrantheṣu suvyaktameva | kālakṛtāstvityatra kālaṃ pratipādayitumupādhyavacchinnāneva kālabhedānāha—kālaviśeṣā ityādi | nirupādhistu kālo nehopayukta iti na darśitaḥ | kālaviśeṣā iti upādhibhinnakālaviśeṣāḥ, te ca nimeṣādayaḥ, nimeṣādiprayojanaṃ ca kālaprakaraṇe pratipādyamiti neha vivṛtam |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit