The Compendium of Suśruta 15.2
Bhānumatī 15.2
- Language
- Sanskrit
15.2
pūrvādhyāye “teṣāṃ kṣayavṛddhī śoṇitanimitte” (sū. a. 14) ityanena dhātūnāṃ kṣayavṛddhī ukte, te ca pratikarttavyatayā jijñāsite, atastadabhidhānaprasaṅgāgatadoṣamalasahitadhātukṣayavṛddhivijñānārthaṃ doṣa-dhātu-mala-kṣayavṛddhivijñānīyo'bhidhīyate | atra ca dhātuśabdena upadhātūnāmojasaśca grahaṇāt tatkṣayādyabhidhānam | ādau ca doṣābhidhānaṃ tannimittatvāddhāttukṣayavṛddhyorjñeyam | doṣadhātumalāśca tathā tatkṣayaśca tathā vṛddhiśceti vigrahāddoṣadīnāṃ sāmyāvasthālakṣaṇābhidhānamapyatra yuktaṃ; kiṃvā doṣādīnāṃ kṣayavṛddhayoḥ prakṛtijñānānantarīyakatayā doṣādisvarūpābhidhānaṃ jñeyam |
rāgetyādi | pittakarmasu rāgo rañjakapittasya, paktiḥ pācakasya, tejo medhā ca sādhakasya; tejo'tra nayanaṃ, tadālocakasya; ūṣmā śarīroṣmā, sa tvaksthabhrājakapittasya karma (|
)||
purīṣaṃ niḥsāramapi āśayabalakāritayā vāyvagnidhāraṇamupastambhaṃ ca karoti | yaduktaṃ- “sarvadhātukṣayārtasya balaṃ tasya hi viḍbalam” (ca. ci. a. 8) iti (|
) ||
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit