Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 15.22

Bhānumatī 15.22

Language
Sanskrit

15.22

cikitsājñānārthamojo guṇairāha- oja ityādi | śukramiti prādhānyena śuklaṃ, tena tantrāntarokta raktatvādyanugamo'pyaviruddhaḥ | yattu jīvaraktarūpatayaujaso raktādivarṇatābhidhānaṃ, tanna yuktaṃ, prāṇāyatanaṃ hi raktaṃ hṛdayasthaṃ jīvaraktamucyate, tasya tvojorūpatā carakeṇoktā | anye śukrasthāne svacchamiti paṭhanti, taccarake "śuddhaṃ (bhraṃ)" (ca. sū. a. 17) iti pāṭhādyuktam | sthiramiti sthāyi | saramiti dehavyāpakatayā; yadā tu 'rasaṃ' iti pāṭhastadā pradhānakalpanayā madhurarasamityarthaḥ | viviktamiti pratyagraṃ, tena ca pratyagraireva ghṛtādibhirvardhate na paryuṣitairiti labhyate; kiṃvā viviktaṃ śreṣṭhaguṇaṃ, tathā'pi śreṣṭhaguṇairghṛtādibhirvardhata ityarthaḥ | mṛtsnaṃ sparśasukham | prāṇāyatanamuttamamiti agniḥ somo vāyuḥ sattvaṃ pañcendriyāṇi bhūtātmā manaśceti prāṇāḥ; teṣāmāyatanaṃ tadupaghātena tadupaghātāt | uttamamityanena itaraśaṅkhādiprāṇāyataneṣūttamatvam | yaduktaṃ carake- "daśaivayātanānyāhuḥ prāṇāṃ yeṣu pratiṣṭhitāḥ | śaṅkhau marmatrayaṃ kaṇṭho raktaṃ śukraujasī gudam"- (ca. sū. a. 29) iti | tasya hṛdayasthasyāpi dehavyāptiṃ tadabhāve ca śarīranāśamāha-deha ityādi | "dehaḥ sāvayavastena vyāpto bhavati dehinām | yadṛktaṃ sarvabhūtānāṃ na kvacinnāvatiṣṭhate" - iti |

Linked texts (1)