Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 15.38

Bhānumatī 15.38

Language
Sanskrit

15.38

yataḥ kṣayavṛddhī prākṛtamānāpekṣe, tacceha noktaṃ, kuta ityāha—vailakṣaṇyādityādi | dīrghahrasva-sthūla-kṛśa-bāla-vṛddhādīnāṃ vailakṣaṇyāt, śarīravailakṣaṇye ca taddoṣādimānavailakṣaṇyamityarthaḥ | asthāyitvāditi doṣādibhiḥ saṃbadhyate; tena pūrvāhne vasante ca kapho vṛddhaḥ, grīṣme sāyaṃ ca kṣīṇa ityādinā tattadvṛddhikṣayahetuprāptyā'pi doṣadhātumalānāmanīyatamānatvādityarthaḥ | na vidyata iti niyataṃ mānaṃ na vidyate yacchāstrakāreṇa nidarśyateti bhāvaḥ | atha kathaṃ tarhi doṣādisāmyavyavahāra ityāha—eṣāmityādi | eṣāṃ doṣādīnāṃ vyastānāṃ
samastānāṃ ca sāmyaṃ svāsthyena vyastena ca vaktavyamityarthaḥ | tatra sarvathā svāsthyena sarvasāmyaṃ, vātādīnāṃ ca pratipratikathitaprākṛtalakṣaṇarūpasvāsthyena pratiprativātādisāmyaṃ vaktavyam | hetuneti liṅgena | etacca prākṛtalakṣaṇayogena sāmyajñānam | ye tvañjalyādimānena sāmyaṃ doṣādīnāṃ vadanti carakabhojādayaḥ, tairapi prākṛte mānābhāvāt sāmyagamakaṃ svāsthyameva svīkṛtaṃ tasyāñjalyādimānanirdeśāt; tasmāttadevāparatrāpi svāsthyajñāpanamastviti bhāvaḥ | carake'pi samastasvasthapuruṣasya doṣāderañjalyādimānamuktaṃ svarūpakhyāpanārthaṃ; svarūpakathanaṃ ca yogināṃ tathā bhiṣajāṃ rasādivaiṣamyamānapratītyā tatpoṣakasyāpi dravyasya viṣamopayogārthaṃtyetyabhiprāyaḥ |

Linked texts (1)