The Compendium of Suśruta 21.8
Bhānumatī 21.8
- Language
- Sanskrit
21.8
saṃyogādekāntāhitāni prapañcenāha - saṃyogatastvityādi | ata eva ca viruddhā iha prapañcābhidheyāḥ, anyatrānabhihitatvāt | vallīphalaṃ kūṣmāṇḍādi| kairakaṃ chatrakam | cilacimo matsyaviśeṣaḥ | tatra carakaścilacime “sa punaḥ sapharī sarvato lohitarājī rohitākāraḥ prāyo bhūmau carati” (ca. sū. a. 26) | etāni ceha vyastasamastāni payasā saha viruddhāni; etat saṃyogena viruddhaṃ; vallīphalādīnāmādāvante ca payaḥ kālaviśeṣāpekṣasaṃyogaviruddhameva | saṃskārarūpasaṃyogaviśeṣaviruddhamāha - kapotāṃścetyādi | kapiñjalādyapi saṃskāraviruddham | madhughṛte samadhṛte iti mātrāpradhānasaṃyogaviruddham | deśakālaviśeṣavatsaṃyogaviruddhaṃ kāṃsyabhājana ityādi | uṣṇeneti uṣṇārtena puruṣeṇa; yaduktaṃ carake- “madhu coṣṇamuṣṇārtena ca” (ca. sū. a. 26) iti | pittena cāmamāṃsamiti pittena yuktamāmamāṃsam, atrāmasyānupayogādāmamivāsamyakpakvam | tilapradhānā śaṣkulī tilaśaṣkulī | dhānā bhṛṣṭayavāḥ | sarvā iti viśeṣaṇenātra guḍādīnāṃ militānāmeva viruddhatvam | vārāhamiti varāhamāṃsam; evaṃ kaukuṭaṃ māṃsameva | priyaṅgavavalipta ityādinā ca paraṃparāsaṃyoga evocyate |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit