The Compendium of Suśruta 28.6
Bhānumatī 28.6
- Language
- Sanskrit
28.6
sarvaśalyānāṃ dvaividhyamāha - sarvetyādi | yena yathā śalyaṃ praviṣṭaṃ tenāhriyamāṇaṃ pratilomaṃ, parāṅmukhenāhriyamāṇamanulomam | pratilomaviṣayo'rvācīnaṃ nātidūrapraviṣṭaṃ, tat praveśamārgeṇaivāharaṇīyam, evaṃ ca pratilomaharaṇaṃ bhavati | parācīnaṃ tu parānnirgatamukhaṃ tanmukhenaivāhartavyaṃ, tathā cānulomaṃ bhavati; etasya punaḥ praveśamārgeṇānayanena sthūlaśalyāgreṇa punarbahudeśaghaṭṭanaṃ bhavatītyabhiprāyaḥ | anirgatamukhamapi yathā'nulomaṃ parācīnamāhriyate tadāha - anulomamanuttuṇḍitamityādi | chedanīyamukhaṃ chedanāīdeśamukham | etacca chedayitvā'paharaṇaṃ karṇavataḥ śalyasya jñeyam | taddhi praveśamārgeṇāhriyamāṇaṃ bahu
śarīrapradeśaṃ karṇāvaṣṭabdhaṃ chedayitvā hanti; tena parāgbhāgameva stokaṃ chedayitvā nirhriyate; tena karṇavataḥ śalyasyālpopaghātena nirgamo bhavati | yāni tvakarṇavanti parāṅgirgatamukhāni tāni chedanīyamukhānyapi praveśamārgeṇaiva pratilomaṃ hartavyāni | yaduktaṃ bhoje“atuṇḍitāni śalyāni chedanīyamukhāni ca | anirghātyāni jānīyād bahucchedānubandhataḥ” iti | karṇavato'pyacchedyamukhasya pratilomaṃ praveśamārgeṇāharaṇamāha-acchedanīyamukhānītyādi | eteṣāṃ mukhacchede mahatī vyāpanmaraṇaṃ vā bhavati; tena praveśamārgeṇaiva karṇamardanaṃ kṛtvā yantreṇa vā karṇaṃ yantrayitvā chedanīyapraccheda naṃ ca kṛtvā pratilomameva haraṇamatretyarthaḥ | śalyāharaṇaṃ hastenaiva yogyatayā prāyaḥ kartavyaṃ, tenāśakye yantreṇetyāhahastenetyādi | viśasyeti yantrapradeśanirodhakaṃ pradeśaṃ śastreṇa chittvā |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit