The Compendium of Suśruta 32.29

32.29

khebhya ityādi | vātāṣṭhīlāsadṛśī anyaiveyaṃ hṛdayasthānatvāt, vātavyādhau tu yā vātāṣṭhīlā sā hṛdayādadho bhavati | ananyopadravakṛta iti ananyopadravāḥ śothasyaivopadravāḥ, taiḥ kṛtaḥ; śothopadravāścātroktāḥ—“śvāsaḥ pipāsā daurbalyaṃ jvaraśchardirarocakaḥ | hikkātisārakāsāśca śothinaṃ kṣapayanti hi” (ci. a. 23) iti | kiṃvā anyopadravatayā na kṛtaḥ ananyopadravakṛtaḥ svatantra ityarthaḥ | yastvarśaḥpāṇḍurogādyupadravakṛtaḥ sa
pādādigato na riṣṭam | aparāṇyapyatra bahūni vyākhyānāni santi, tānyavācikatayā na likhitāni | atra kṣārapāṇiḥ- "ūrdhvagāmī naraṃ paṅkhyāmadhogāmī mukhāt striyam | ubhayaṃ bastisaṃjātaḥ śotho hanti na saṃśayaḥ" iti | tadihāpi pādādyutthitasyāṅgavyāptivyākhyā kartavyā | kṣīṇamiti kṣīṇāyuṣamādiśet | vakramityādi | vakramāpūryate'śrubhirityādau caraṇe svedādiyuktasrāśruṇo riṣṭatvaṃ, netrarogaṃ vinā'śru pravarttata iti tu kevalamityāśayaḥ | baliṃ nāśnanti vāyasā iti aśārīralakṣaṇāntarayuktatayā iha prastāve paṭhitam | jvarātīsāraśothāśca yasyānprivateyonyāvasādina iti asyāyamarthaḥ- jvarātīsārāntabhāvī śotho riṣṭaṃ, tathā śothāntabhāvinau jvarātīsārau riṣṭamiti | yaduktamanyatra- "jvarātisārau śothānte śotho vā'pi tayoḥ kṣaye | durbalasya viśeṣeṇa narasyāntāya jāyate" (ca. iṃ. a. 6) iti | balamiha kriyāgamyaṃ śaktirūpam || 17-29 ||