The Compendium of Suśruta 36.18.1

36.18.1

kramāgataṃ vyādhiparīkṣāmaha-vyādhītyādi | prāgabhihitā iti prathamādhyāye "tadduḥkhasaṃyogā vyādhayaḥ” ( sū. a. 1) ityādinā, tathā vyādhisamuddeśīye "ādivalapravṛttāḥ” ( sū. a. 24) ityādinā proktāḥ | te tu sarve eva trividhā iti sarva eva te rogāḥ sādhya-yāpya-pratyākhyeyabhedeṣu madhye ekatrāvaśyaṃ praviśantītyarthaḥ, na tu sarvarogāṇāṃ prati prati sādhyāditraividhyamanenocyate; yena rohiṇīprabhṛtayo na sādhyāḥ, jvarādayo na yāpyāḥ, tathā tilakālakamaṣakādayaḥ sādhyā eva param | bhūyastridhā iti aupasargikādibhedena | upavyādhyutpādopapattyā sṛjatītyupasargaḥ, upasarga eva svārthikaṭhakpratyayādādaupasargikaḥ | upadravalakṣaṇamāha-tatraupasargiko nāmetyādi | tatra prathamotpannaṃ jvarādivyādhiṃ jaghanyakālajāto vyādhirupasṛjati anugato bhavati, yathā'tīsārādiḥ; sa ca tanmūla eveti pūrvoktapannavyādhikāraṇakaḥ san so'tīsārādirupadrava ityarthaḥ | upadravasaṃjño bhavatītyanena ca śāstrasamayasiddheyamupadravasaṃjñeti darśayati | atra pūrvotpannamitikṛtvā vyādhiviśeṣaṇamajanita- vyāghidoṣāvasthāniṣedhārtham | jaghanyakālajāta iti padaṃ vyādhinā jvarādinā sahotpannārucyādiliṅgarūpavyādhinirāsārtham | yaducyate carake—“vyādhayaste tadātve tu liṅgānīṣṭāni nāmayāḥ” (ca. ni. a. 8) iti | punarbyādhiriti padaṃ vyādhyutpādottarakālabhāvivyādhyavasthānirāsārtham | tanmūla eveti svahetubalād vyādhyuttarakālotpannasaṃsargarogapratiṣedhārtham | yathā—ślīpadottarakālajamapi kuṣṭhaṃ yathoktalakṣaṇamapi nopadrava ityarthaḥ | yaducyate—“jvarasaṃtāpādaktapittamudīryate |