The Compendium of Suśruta 36.18.2
Bhānumatī 36.18.2
- Language
- Sanskrit
36.18.2
raktapittādatho kāsaḥ kāsāt saṃjāyate kṣayaḥ” (ca. ni. a. 8) iti | kṣayahetubhūtavyādhinā sahāvasthāne raktapittādīnāṃ tadopadravatvaṃ yadā mūlavyādhyupagame'pyavasthānaṃ raktapittādīnāṃ; yaduktaṃ—“kaściddhi rogo rogasya heturbhūtvā praśāmyati | na praśāmyati cāpyanyo hetutvaṃ kurute'pi ca” (ca. ni. a. 8) iti; tathā nopadravatvam, upadravavyādhisaṃbandhābhāvādeva(?)| evaṃbhūtopadravalakṣaṇameva carake paṭhyate; yathā—“upadravastu rogāntarakālajo rogāśrayo roga eva, sa sthūlo'ṇurvā paścājjāyata iti upadravasaṃjñaḥ”—(ca. ci. a. 21) iti | atrāntarakālaja iti rogamadhyakālajaḥ, tena liṅgavyudāsaḥ; rogāśraya ityanena cāvasthāvyudāsaḥ | bahu vaktavyaṃ caitadvistarabhayānna vistṛtam | prākkevala vitṛṇoti—prākkevala ityādi | prāgevāpūrvarūpatayotpannaḥ, tathā paścādapyanupadravatayā kevala ityarthaḥ | maśakatilakālakādayo'pūrvarūpā eva jāyante, na ca teṣāmupadravo bhavatīti prāktkevalā bhaṇyante, evaṃ vyākhyānayanti | kiṃlasmin vyākhyāne mūlajvarādivyādhīnāṃ sapūrvarūpāṇāmaupasargikrādiprakāratrayeṇāpi grahaṇaṃ na syāt, maśakādīnāṃ cāvyaktaliṅgaṃ pūrvarūpaṃ saṃbhavatyevetyapūrvarūpatā teṣāṃ durghaṭā; tena prāgutpanno vyādhirityanena jvarādaya eva vyādhayo'bhidhīyante | atrāpūrvarūpa ityanena ca pūrvarūpādānyaducyate, anupadrava ityanenāpi copadravādanyatvamucyate | anyalakṣaṇo nāmelyanena ca sarvarūpāmidhānam | bhaviṣyadyādhirūyāpaka ityanena vartamānavyādhigamakādvyāvṛttiḥ | liṅgānāṃ ca pradhānavyādhigrahaṇenaiva grahaṇamityuktameva |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit